Instrukcja korzystania z kalkulatora pomp ciepła powietrze-powietrze

Spis treści

1. Wprowadzenie
2. Podstawy obliczeń
3. Instrukcja krok po kroku
4. Zrozumienie wyników
5. Ekonomiczność i bilans środowiskowy
6. Wskazówki i najlepsze praktyki
7. Często zadawane pytania (FAQ)
8. Informacje dodatkowe

---

Wprowadzenie

1.1 Co to jest pompa ciepła powietrze-powietrze?

Pompa ciepła powietrze-powietrze (znana również jako klimatyzacja typu split) to wysokoefektywny system ogrzewania i chłodzenia, który pobiera ciepło z powietrza zewnętrznego i przekazuje je bezpośrednio do powietrza w pomieszczeniu. W przeciwieństwie do pomp ciepła powietrze-woda, działa bez obiegu wodnego, co umożliwia szybką i elastyczną instalację.

Budowa systemu split:

• Jednostka zewnętrzna: Zawiera sprężarkę i wymiennik ciepła, pobiera ciepło z powietrza zewnętrznego
• Jednostka wewnętrzna(e): Przekazuje ciepło do pomieszczenia (lub odbiera je w trybie chłodzenia)
• Rurociąg chłodniczy: Łączy jednostkę zewnętrzną i wewnętrzną(e)

1.2 Single-Split vs. Multi-Split

System	Opis	Zastosowanie
Single-Split	1 jednostka zewnętrzna + 1 jednostka wewnętrzna	Pojedyncze pomieszczenie (salon, biuro)
Multi-Split	1 jednostka zewnętrzna + 2-8 jednostek wewnętrznych	Kilka pomieszczeń z indywidualną regulacją

Zalety Single-Split:

• Łatwiejsza instalacja
• Niższy koszt zakupu
• Niezależna praca

Zalety Multi-Split:

• Jedna jednostka zewnętrzna dla wielu pomieszczeń
• Mniejsze zapotrzebowanie na miejsce na zewnątrz
• Możliwość centralnego sterowania

1.3 Różnice w stosunku do pomp ciepła powietrze-woda

Cecha	Powietrze-Powietrze	Powietrze-Woda
Oddawanie ciepła	Bezpośrednio do powietrza	Przez obieg wodny (grzejniki, ogrzewanie podłogowe)
Ciepła woda użytkowa	Nie	Tak, podgrzewanie wody
Instalacja	Szybka (1-2 dni)	Złożona (przebudowa ogrzewania)
Koszty	2.000-8.000 EUR	15.000-30.000 EUR
Chłodzenie	Standard	Opcjonalne (dodatkowe koszty)
Najlepsze zastosowanie	Ogrzewanie uzupełniające, pojedyncze pomieszczenia	Pełne ogrzewanie, nowa budowa

1.4 Typowe zastosowania

1. Uzupełnienie istniejącego systemu grzewczego (tryb bivalentny)

• Pompa ciepła powietrze-powietrze przejmuje podstawowe obciążenie w okresie przejściowym
• Istniejący system grzewczy włącza się przy niskich temperaturach
• Możliwe oszczędności na kosztach ogrzewania od 30 do 60%

2. Pełne zaopatrzenie pojedynczego pomieszczenia

• Salon, domowe biuro, ogród zimowy
• Szybkie ogrzewanie bez konieczności uruchamiania całego systemu grzewczego
• Chłodzenie latem

3. Letnie chłodzenie

• Główne zastosowanie jako klimatyzacja
• Funkcja grzania jako dodatkowa korzyść

4. Optymalizacja zużycia energii z PV

• Nadmiar energii słonecznej na ogrzewanie/chłodzenie
• Szczególnie atrakcyjne latem (chłodzenie przy szczycie PV)

1.5 Podstawa normatywna

Ten kalkulator opiera się na:

• EN 14825:2022: Obliczanie SCOP (ogrzewanie) i SEER (chłodzenie)
• VDI 4650: Roczny współczynnik efektywności dla pomp ciepła
• EN 14511: Pomiar wydajności w warunkach znamionowych

---

Podstawy obliczeń

2.1 SCOP - Sezonowa efektywność w trybie grzania

SCOP (Sezonowy Współczynnik Wydajności) jest kluczowym wskaźnikiem efektywności grzania. Określa, ile ciepła wytwarzane jest średnio rocznie na każdą zużytą kilowatogodzinę energii elektrycznej.

Wzór:

SCOP = Roczne zapotrzebowanie na ciepło [kWh] / Roczne zużycie energii elektrycznej [kWh]

Przykład: SCOP = 4,2 oznacza: Na 1 kWh energii elektrycznej wytwarzane jest 4,2 kWh ciepła.

Typowe wartości SCOP:

Ocena	Zakres SCOP	Klasa efektywności energetycznej
Bardzo dobry	> 5,0	A+++
Dobry	4,0 - 5,0	A++
Zadowalający	3,5 - 4,0	A+
Wystarczający	3,0 - 3,5	A
Niski	< 3,0	B lub gorszy

2.2 Dane klimatyczne i określenie lokalizacji

Kalkulator wykorzystuje dwa źródła danych do obliczeń:

1. Strefy klimatyczne EN 14825 (do obliczeń SCOP):

EN 14825 definiuje trzy strefy klimatyczne dla Europy z różnymi współczynnikami wagowymi do obliczeń SCOP:

Strefa klimatyczna	Typowe kraje	Godziny grzewcze	Temp. projektowa
Średnia	Niemcy, Austria, Szwajcaria	4.910 h	-10°C
Cieplejsza	Hiszpania, Włochy, Południowa Francja	3.590 h	+2°C
Zimniejsza	Szwecja, Finlandia, Norwegia	6.446 h	-22°C

2. Dane TMY z PVGIS (do profili obciążenia i szczegółowych obliczeń):

Do szczegółowych analiz kalkulator pobiera rzeczywiste dane pogodowe z PVGIS (System Informacji Geograficznej Fotowoltaiki) dla Twojej lokalizacji:

• TMY (Typowy Rok Meteorologiczny): 8.760 wartości godzinowych (cały rok)
• Temperatury godzinowe: Rzeczywiste dane pomiarowe typowego roku
• Zastosowanie do: Profile obciążenia, obliczenia godzin chłodzenia, miesięczne wyniki szczegółowe

Kalkulator automatycznie określa strefę klimatyczną i pobiera dane TMY na podstawie Twojej lokalizacji.

2.3 COP vs. SCOP

Wskaźnik	Znaczenie	Warunki pomiaru
COP	Chwilowa efektywność	Przy określonej temperaturze zewnętrznej (np. A7 = 7°C)
SCOP	Sezonowa efektywność	Średnia ważona w sezonie grzewczym

Oznaczenia COP:

• A7/W35: Powietrze zewnętrzne 7°C, powietrze wylotowe 35°C
• A2/W35: Powietrze zewnętrzne 2°C, powietrze wylotowe 35°C
• A-7/W35: Powietrze zewnętrzne -7°C, powietrze wylotowe 35°C

2.4 SEER - Sezonowa efektywność w trybie chłodzenia

SEER (Sezonowy Współczynnik Efektywności Energetycznej) to odpowiednik SCOP dla trybu chłodzenia.

Typowe wartości SEER:

Ocena	Zakres SEER	Klasa efektywności energetycznej
Bardzo dobry	> 8,5	A+++
Dobry	6,0 - 8,5	A++
Zadowalający	5,0 - 6,0	A+

2.5 Tryb bivalentny

W trybie bivalentnym współpracują dwa źródła ciepła. Pompa ciepła powietrze-powietrze jest łączona z istniejącym systemem grzewczym.

Tryby bivalentne:

Tryb	Opis	Kiedy warto?
Monowalentny	Tylko pompa ciepła powietrze-powietrze	Dobrze izolowane domy, łagodne zimy
Bivalentny alternatywny	Poniżej punktu bivalencji tylko istniejący system grzewczy	Najprostsza opcja
Bivalentny równoległy	Oba systemy pracują jednocześnie poniżej punktu bivalencji	Wysokie zapotrzebowanie na ciepło
Bivalentny częściowo równoległy	Pompa ciepła zapewnia podstawowe obciążenie + szczytowe zapotrzebowanie	Optymalne wykorzystanie obu systemów

Punkt bivalencji: Punkt bivalencji to temperatura zewnętrzna, przy której włącza się istniejący system grzewczy. Typowe wartości:

• -2°C do +2°C: Standard dla dobrze izolowanych domów
• +5°C: W starszych, słabo izolowanych budynkach
• -5°C do -10°C: W bardzo efektywnych systemach powietrze-powietrze

2.6 Roczne zapotrzebowanie na ciepło

Kalkulator określa roczne zapotrzebowanie na ciepło za pomocą uproszczonej metody opartej na strefie klimatycznej:

Qh = Obciążenie grzewcze [kW] × Godziny grzewcze_strefa klimatyczna × 0,4

Parametry:

• Qh: Roczne zapotrzebowanie na ciepło [kWh/a]
• Obciążenie grzewcze: Obciążenie projektowe [kW]
• Godziny grzewcze_strefa klimatyczna: Z EN 14825 (4.910 h dla Średniej, 3.590 h dla Cieplejszej, 6.446 h dla Zimniejszej)
• Współczynnik 0,4: Uwzględnia, że pełne obciążenie grzewcze nie jest potrzebne przez wszystkie godziny (tryb częściowego obciążenia)

Przykład dla strefy klimatycznej "Średnia" (Niemcy):

Obciążenie grzewcze = 5 kW
Godziny grzewcze = 4.910 h
Qh = 5 × 4.910 × 0,4 = 9.820 kWh/rok

---

Instrukcja krok po kroku

Kalkulator prowadzi Cię przez 6-stopniowy kreator. Tutaj wyjaśniamy każdy krok szczegółowo.

3.1 Krok 1: Wybór typu systemu

W pierwszym kroku wybierasz między Single-Split a Multi-Split.

Pomoc w decyzji:

Kryterium	Single-Split	Multi-Split
Liczba pomieszczeń do ogrzania	1	2-8
Niezależna praca dla każdego pomieszczenia	Tak	Tak, ale zależna od jednostki zewnętrznej
Liczba jednostek zewnętrznych	1 na pomieszczenie	1 dla wszystkich pomieszczeń
Wygląd elewacji	Kilka jednostek zewnętrznych	Jedna jednostka zewnętrzna
Elastyczność	Wysoka	Średnia
Koszty	Tańsze na urządzenie	Tańsze od 3+ pomieszczeń

3.2 Krok 2: Wprowadzenie lokalizacji

Lokalizacja określa dane klimatyczne do obliczeń.

Pola do wypełnienia:

• Kraj: Niemcy, Austria, Szwajcaria, Francja, Włochy
• Kod pocztowy: Kod pocztowy
• Miejscowość: Automatycznie uzupełniana lub wprowadzana ręcznie

Automatycznie określone wartości:

• Normatywna temperatura zewnętrzna: Najniższa oczekiwana temperatura (np. -10°C dla Berlina)
• Strefa klimatyczna: Średnia, Cieplejsza lub Zimniejsza według EN 14825

Możesz ręcznie nadpisać normatywną temperaturę zewnętrzną, jeśli chcesz użyć innych wartości.

3.3 Krok 3: Wybór urządzeń

W tym kroku wybierasz konkretne urządzenia z naszego katalogu.

Wybór jednostki zewnętrznej

Opcje filtrowania:

• Producent: Daikin, Mitsubishi, LG, Samsung, itp.
• Moc grzewcza: Zakres w kW (np. 2,5-5,0 kW)
• Moc chłodnicza: Zakres w kW

Ważne dane urządzenia:

• Moc nominalna grzewcza: Moc w standardowych warunkach (A7/W20)
• SCOP: Sezonowa efektywność według producenta
• SEER: Sezonowa efektywność chłodzenia
• Maks. liczba jednostek wewnętrznych: W systemach Multi-Split
• Min. temperatura pracy: Do jakiej temperatury zewnętrznej urządzenie działa

Wybór jednostek wewnętrznych

Typy jednostek wewnętrznych:

Typ	Opis	Miejsce montażu
Jednostka ścienna	Klasyczna klimatyzacja na ścianie	Salon, sypialnia
Jednostka przypodłogowa	Urządzenie stojące na podłodze	Pod oknami, ogród zimowy
Jednostka kasetonowa	Montaż w suficie	Biura, obiekty komercyjne
Jednostka kanałowa	Ukryta w suficie podwieszanym	Niewidoczna instalacja

W przypadku Multi-Split: Dodawaj jednostki wewnętrzne kolejno. Zwróć uwagę na stosunek mocy:

Stosunek mocy = Suma mocy jednostek wewnętrznych / Moc jednostki zewnętrznej

Stosunek	Ocena
0,8 - 1,0	Optymalny
1,0 - 1,3	Akceptowalny (lekka nadmiarowość)
< 0,8	Niedowymiarowany (ostrzeżenie)
> 1,3	Znacznie nadmiarowy (ostrzeżenie)

3.4 Krok 4: Wprowadzenie pomieszczeń / Obciążenia grzewczego

Tutaj wprowadzasz pomieszczenia do ogrzania wraz z ich obciążeniem grzewczym.

Single-Split: Jedno pomieszczenie

Pola do wypełnienia:

• Nazwa pomieszczenia: np. "Salon"
• Piętro: Piwnica, Parter, Piętro, Poddasze
• Powierzchnia: w m²
• Obciążenie grzewcze: w kW (lub użyj szacowania)
• Temperatura docelowa: Żądana temperatura w pomieszczeniu (standard: 20°C)

Szacowanie obciążenia grzewczego: Jeśli nie znasz obciążenia grzewczego, możesz skorzystać z funkcji szacowania:

• Dobrze izolowane (od 2010): 40-50 W/m²
• Średnio izolowane (1990-2010): 50-70 W/m²
• Słabo izolowane (przed 1990): 70-100 W/m²

Kalkulator domyślnie używa 60 W/m² jako wartości średniej.

Multi-Split: Kilka pomieszczeń

W przypadku Multi-Split wprowadzasz kilka pomieszczeń w tabeli:

Pole	Opis
Nazwa	Nazwa pomieszczenia
Piętro	Piętro
Powierzchnia	Powierzchnia w m²
Obciążenie grzewcze	Obciążenie grzewcze w kW
Jednostka wewnętrzna	Przypisana jednostka wewnętrzna
Aktywne	Ogrzewane powietrzem-powietrzem?

Import z projektu obciążenia grzewczego: Jeśli już przeprowadziłeś obliczenia obciążenia grzewczego, możesz zaimportować pomieszczenia:

1. Kliknij "Importuj pomieszczenia"
2. Wprowadź klucz projektu
3. Wybierz pomieszczenia do importu

Wskazówki dotyczące wymiarowania

Kalkulator wyświetla kolorowe wskazówki dotyczące wymiarowania:

Kolor	Stopień pokrycia	Znaczenie
Zielony	≥ 90%	Urządzenie pokrywa całkowite obciążenie grzewcze
Żółty	70-90%	Zalecany tryb bivalentny
Czerwony	< 70%	Urządzenie niedowymiarowane

3.5 Krok 5: Tryb bivalentny i ekonomiczność

Ten krok konfiguruje tryb pracy i parametry ekonomiczne.

Wybór trybu bivalentnego

1. Monowalentny (tylko powietrze-powietrze)

• Pompa ciepła powietrze-powietrze jest jedynym źródłem ciepła
• Warto w dobrze izolowanych budynkach i łagodnych zimach
• Nie wymaga istniejącego systemu grzewczego

2. Bivalentny alternatywny

• Poniżej punktu bivalencji pompa ciepła wyłącza się
• Istniejący system grzewczy przejmuje całkowicie
• Najprostsza regulacja

3. Bivalentny równoległy

• Oba systemy pracują jednocześnie poniżej punktu bivalencji
• Dla wysokiego zapotrzebowania na ciepło przy niskich temperaturach
• Bardziej złożona regulacja

4. Bivalentny częściowo równoległy

• Pompa ciepła zapewnia podstawowe obciążenie (np. 70%)
• Istniejący system grzewczy pokrywa szczytowe zapotrzebowanie
• Optymalne wykorzystanie obu systemów

5. Tylko chłodzenie/okres przejściowy

• Pompa ciepła powietrze-powietrze tylko do chłodzenia lub okresu przejściowego
• Istniejący system grzewczy jest głównym źródłem ciepła

Konfiguracja istniejącego systemu grzewczego

W trybach bivalentnych 2-5 definiujesz swój istniejący system grzewczy:

Pole	Opis	Przykład
Typ	Rodzaj ogrzewania	Gazowy kocioł kondensacyjny
Moc nominalna	Moc grzewcza w kW	15 kW
Sprawność	Roczna sprawność użytkowa	0,94 (94%)
Cena paliwa	Koszt na kWh	0,10 EUR/kWh
Współczynnik CO2	Emisje na kWh	0,20 kg/kWh

Typowe wartości według rodzaju ogrzewania:

Rodzaj ogrzewania	Sprawność	Cena paliwa	Współczynnik CO2
Gazowy kocioł kondensacyjny	0,94	0,10 EUR/kWh	0,20 kg/kWh
Gazowy kocioł niskotemperaturowy	0,85	0,10 EUR/kWh	0,20 kg/kWh
Kocioł olejowy kondensacyjny	0,92	0,12 EUR/kWh	0,27 kg/kWh
Pellet	0,90	0,06 EUR/kWh	0,02 kg/kWh
Elektryczne ogrzewanie bezpośrednie	1,00	0,32 EUR/kWh	0,38 kg/kWh

Ustawienie punktu bivalencji

Punkt bivalencji to temperatura zewnętrzna, przy której włącza się istniejący system grzewczy.

• Suwak: -20°C do +10°C
• Typowy zakres: -2°C do +5°C

Zasady ogólne:

• Dobrze izolowany dom: -5°C do 0°C
• Średnio izolowany dom: 0°C do +3°C
• Słabo izolowany dom: +3°C do +5°C

Aktywacja chłodzenia (opcjonalnie)

Jeśli chcesz korzystać z funkcji chłodzenia:

Regulacja temperatury:

• Temperatura absolutna: Stała temperatura docelowa (np. 24°C)
• Relatywnie do zewnętrznej: Maksymalne obniżenie poniżej temperatury zewnętrznej (np. maks. 6K różnicy)

Próg chłodzenia: Temperatura zewnętrzna, od której rozpoczyna się chłodzenie (np. 24°C)

Parametry ekonomiczne

Parametr	Opis	Wartość standardowa
Cena energii elektrycznej	Koszt na kWh	0,32 EUR
Wzrost ceny energii elektrycznej	Roczny wzrost	3%
Okres analizy	Horyzont ekonomiczny	20 lat
Stopa kalkulacyjna	Do obliczeń wartości kapitałowej	3%
Koszty instalacji	Montaż, materiały	Automatyczne lub ręczne
Koszty konserwacji	Roczna konserwacja	100-200 EUR

3.6 Krok 6: Rozpoczęcie obliczeń

Po zakończeniu wszystkich wprowadzeń kliknij "Oblicz". Kalkulator przeprowadza następujące obliczenia:

1. Obliczenie SCOP według EN 14825
2. Roczne zapotrzebowanie na ciepło
3. Zużycie energii elektrycznej i koszty eksploatacji
4. Podział bivalentny (jeśli aktywny)
5. Analiza ekonomiczna
6. Bilans CO2

Wyniki są prezentowane w 7 zakładkach.

---

Zrozumienie wyników

4.1 Zakładka 1: Przegląd

Przegląd pokazuje najważniejsze wskaźniki na pierwszy rzut oka.

Kluczowe wskaźniki:

Wskaźnik	Znaczenie	Dobry wynik
SCOP	Sezonowa efektywność grzewcza	> 4,0
Całkowite obciążenie grzewcze	Zapotrzebowanie na moc cieplną	-
Stopień pokrycia	Udział obciążenia grzewczego przez powietrze-powietrze	> 90%
Zużycie energii elektrycznej	Roczne zużycie	-

Podsumowanie bivalentne (przy trybie bivalentnym):

• Wykres słupkowy: Podział ciepła powietrze-powietrze vs. istniejący system
• Roczne koszty energii rozbite na części
• Oszczędności w porównaniu do samego istniejącego systemu

Porównanie monowalentne (bez bivalentu):

• Porównanie kosztów z odniesieniem do gazu
• Oszczędność CO2

4.2 Zakładka 2: Porównanie (tylko przy bivalencie)

Szczegółowe porównanie obu systemów grzewczych:

Kategoria	Powietrze-Powietrze	Istniejący system
Udział ciepła	np. 85%	np. 15%
Godziny pracy	np. 2.500 h	np. 500 h
Zużycie energii	kWh energii elektrycznej	kWh paliwa
Koszty energii	EUR/rok	EUR/rok
Emisje CO2	kg/rok	kg/rok

Ważne wnioski:

• Ile przejmuje pompa ciepła powietrze-powietrze?
• Jakie są oszczędności?
• Ile CO2 jest oszczędzane?

4.3 Zakładka 3: Roczny przebieg

Miesięczne rozbicie wyników.

Dane miesięczne:

• Zapotrzebowanie na ciepło w kWh
• Udział powietrze-powietrze vs. istniejący system
• Średnia temperatura zewnętrzna
• Wartości COP (średnie, min, max)

Wykresy:

• Wykres słupkowy skumulowany: Podział ciepła na miesiąc
• Wykres liniowy: Przebieg COP w ciągu roku

4.4 Zakładka 4: Efektywność

Szczegółowa analiza efektywności.

Wartości JAZ (Roczny Współczynnik Efektywności):

• JAZ Ogrzewanie: Rzeczywista efektywność w sezonie grzewczym
• JAZ Chłodzenie: Rzeczywista efektywność w trybie chłodzenia (jeśli aktywne)
• JAZ Całkowity: Średnia ważona

Ocena efektywności: Klasyfikacja według etykiety energetycznej UE (A+++ do G)

Krzywa COP: Wykres COP przy różnych temperaturach zewnętrznych:

• Przy -10°C: COP ok. 2,5
• Przy 0°C: COP ok. 3,5
• Przy +10°C: COP ok. 5,0
• Przy +20°C: COP ok. 6,0

Miesięczne JAZ: Tabela z wartościami COP dla każdego miesiąca, w tym min/max.

4.5 Zakładka 5: Ekonomiczność

Analiza finansowa inwestycji.

Koszty inwestycyjne:	Pozycja	Kwota
Jednostka zewnętrzna	EUR
Jednostka(e) wewnętrzna(e)	EUR
Instalacja	EUR
Całkowita inwestycja	EUR

Koszty eksploatacji:

• Roczne koszty energii elektrycznej
• Roczne koszty konserwacji
• Koszty paliwa (przy bivalencie)

Wskaźniki:

Wskaźnik	Znaczenie
Czas amortyzacji	Lata do zwrotu inwestycji
Wartość kapitałowa (NPV)	Wartość bieżąca oszczędności
Rata roczna	Równe koszty roczne
Koszty unikania CO2	EUR na tonę CO2

Tabela przepływów pieniężnych: Roczna prezentacja z:

• Inwestycją
• Kosztami eksploatacji
• Oszczędnościami
• Skumulowanym przepływem pieniężnym
• ROI w procentach

4.6 Zakładka 6: Środowisko

Bilans CO2 i wpływ na środowisko.

Emisje CO2:

• Roczne emisje (kg/rok)
• Oszczędność w porównaniu do odniesienia (kg/rok)
• Procentowa oszczędność
• Oszczędność w ciągu życia (tony)

Scenariusze miksu energetycznego: Porównanie różnych źródeł energii:

1. Aktualny miks: Średnia krajowa (380 g/kWh)
2. Zielony miks: 100% energia odnawialna (50 g/kWh)
3. Miks węglowy: Odniesienie (900 g/kWh)

Energia pierwotna:

• Zużycie w kWh/rok
• Oszczędność w porównaniu do odniesienia

Przykładowe równoważniki:

• Posadzone drzewa
• Uniknięte kilometry samochodowe
• Uniknięte kilometry lotnicze

4.7 Zakładka 7: Pomieszczenia (tylko Multi-Split)

Przegląd wyników dla każdego pomieszczenia.

Tabela dla każdego pomieszczenia:	Pole	Opis
Nazwa pomieszczenia	Nazwa
Obciążenie grzewcze	Zapotrzebowanie w kW
Jednostka wewnętrzna	Przypisane urządzenie
Moc urządzenia	Moc jednostki wewnętrznej
Pokrycie	Procentowe pokrycie
Roczne zapotrzebowanie na ciepło	kWh/rok
Zużycie energii elektrycznej	kWh/rok
Status	OK / Ostrzeżenie / Błąd

Wskaźniki statusu:

• Zielony (OK): Urządzenie pasuje do obciążenia grzewczego
• Żółty (Ostrzeżenie): Niedowymiarowane
• Czerwony (Błąd): Znacznie niedowymiarowane

---

Ekonomiczność i bilans środowiskowy

5.1 Zrozumienie obliczeń amortyzacji

Czas amortyzacji wskazuje, po ilu latach inwestycja zwróci się dzięki oszczędnościom.

Obliczenie:

Czas amortyzacji = Koszty inwestycji / Roczne oszczędności

Przykład obliczenia:

• Inwestycja: 5.000 EUR
• Oszczędność: 300 EUR/rok
• Amortyzacja: 5.000 / 300 = 16,7 lat

5.2 Czynniki ekonomiczności

Czynniki pozytywne:

• Wysokie ceny gazu (aktualnie > 0,10 EUR/kWh)
• Niska cena energii elektrycznej (np. z wykorzystaniem PV)
• Wysoki udział bivalentny (wiele godzin pracy powietrze-powietrze)
• Wysoki SCOP urządzenia
• Chłodzenie jako dodatkowa korzyść

Czynniki negatywne:

• Niskie ceny gazu
• Wysoka cena energii elektrycznej (> 0,35 EUR/kWh)
• Krótki czas użytkowania (tylko kilka pomieszczeń)
• Bardzo zimne zimy (niski udział bivalentny)

5.3 Potencjał oszczędności CO2

Bilans CO2 zależy od miksu energetycznego:

Scenariusz	CO2 na kWh energii elektrycznej	Ocena
Energia odnawialna	0-50 g/kWh	Bardzo dobry
Aktualny miks PL	380 g/kWh	Dobry
Nocny prąd/węglowy	500-900 g/kWh	Krytyczny

Porównanie z gazem:

• Gaz: ok. 200 g CO2 na kWh ciepła
• Powietrze-powietrze z SCOP 4,0 i aktualnym miksem: 380 / 4,0 = 95 g CO2 na kWh ciepła
• Oszczędność: ponad 50%

Z energią odnawialną:

• 50 / 4,0 = 12,5 g CO2 na kWh ciepła
• Oszczędność: ponad 93%

---

Wskazówki i najlepsze praktyki

6.1 Wymiarowanie

Nie przewymiarowywać:

• Zbyt duże urządzenie często się włącza i wyłącza
• Skraca żywotność i efektywność
• Lepiej: Dobrze wymiarować lub lekko mniejsze z trybem bivalentnym

Zasada dla mocy grzewczej:

• Dobrze izolowane: 30-50 W/m²
• Średnio izolowane: 50-70 W/m²
• Słabo izolowane: 70-100 W/m²

Dla 30 m² salonu, średnio izolowanego: 30 m² × 60 W/m² = 1.800 W = 1,8 kW obciążenia grzewczego

6.2 Optymalne wykorzystanie bivalentu

Wybór punktu bivalencji:

• Zbyt wysoki (+5°C): Powietrze-powietrze rzadko działa, małe oszczędności
• Zbyt niski (-10°C): Powietrze-powietrze działa przy niskim COP
• Optymalny: Zmiana przy COP 2,5-3,0 (ok. -2°C do +2°C)

Aktywacja priorytetu PV: Jeśli masz instalację PV, aktywuj priorytet PV. Pompa ciepła powietrze-powietrze będzie preferencyjnie wykorzystywać energię słoneczną.

6.3 Ochrona przed hałasem

Lokalizacja jednostki zewnętrznej:

• Co najmniej 3 m od sypialni sąsiada
• Nie pod własnym oknem sypialni
• Zwróć uwagę na odbicia dźwięku od ścian

Opcja pracy dziennej: W krytycznych lokalizacjach możesz wyłączyć tryb nocny (tylko 6-22 godz.).

Typowe poziomy hałasu:	Urządzenie	Moc akustyczna	Poziom hałasu w 3 m
Jednostka zewnętrzna	55-65 dB(A)	35-45 dB(A)
Jednostka wewnętrzna	20-35 dB(A)	Bezpośrednio przy urządzeniu

6.4 Konserwacja

Zalecana coroczna konserwacja:

• Czyszczenie filtrów (co 2-4 tygodnie samodzielnie)
• Sprawdzenie odpływu kondensatu
• Kontrola ciśnienia czynnika chłodniczego (specjalista)
• Usunięcie liści/śniegu z jednostki zewnętrznej

Koszty: ok. 100-150 EUR/rok za konserwację specjalisty

6.5 Integracja z PV

Idealne połączenie:

• Latem: Chłodzenie nadwyżką PV
• Zimą: Ogrzewanie z dziennego prądu
• Wskaźnik zużycia własnego znacznie wzrasta

Eksport profilu obciążenia: Kalkulator może eksportować godzinowy profil obciążenia. Możesz go użyć w kalkulatorze solarnym do projektowania instalacji PV.

---

Często zadawane pytania (FAQ)

Czy klimatyzacja typu split może całkowicie ogrzać mój dom?

Tak, pod pewnymi warunkami:

• Dobrze izolowany dom (nowa budowa, zmodernizowany budynek)
• Otwarta struktura pomieszczeń (dystrybucja ciepła)
• Łagodna strefa zimowa
• Multi-Split dla kilku pomieszczeń

Ograniczenia:

• Brak podgrzewania ciepłej wody użytkowej
• Przy bardzo niskich temperaturach COP spada
• Każde pomieszczenie potrzebuje jednostki wewnętrznej

Jaka jest różnica między SCOP a COP?

	COP	SCOP
Znaczenie	Chwilowa efektywność	Sezonowa efektywność
Pomiar	Przy jednej temperaturze	Średnia ważona
Atrakcyjność	Wartość laboratoryjna	Bardziej praktyczna
Typowa wartość	2,5 - 6,0	3,5 - 5,0

SCOP jest bardziej reprezentatywny, ponieważ uwzględnia różne temperatury zewnętrzne w sezonie grzewczym.

Jak wybrać odpowiedni punkt bivalencji?

Zasady ogólne:

1. Zmiana przy COP = 2,5: Jeśli COP spada poniżej 2,5, istniejący system grzewczy jest często tańszy
2. Porównanie ekonomiczne: Przy cenie energii elektrycznej 0,32 EUR i gazu 0,10 EUR → gaz tańszy przy COP < 3,2
3. Aspekt komfortu: Przy mrozie gaz/olej działa bardziej niezawodnie

Wzór na ekonomiczny punkt bivalencji:

COP_granica = Cena energii elektrycznej / Cena gazu
COP_granica = 0,32 / 0,10 = 3,2

Przy tej temperaturze zewnętrznej, gdzie COP = 3,2, należy zmienić system (typowo ok. +2°C).

Czy Multi-Split jest lepszy niż kilka Single-Split?

Kryterium	Multi-Split	Kilka Single-Split
Koszty	Tańsze od 3 pomieszczeń	Tańsze przy 1-2 pomieszczeniach
Elastyczność	Wszystkie zależne od jednej jednostki zewnętrznej	Niezależna praca
Bezpieczeństwo awarii	Jedna awaria dotyczy wszystkich	Tylko jeden system dotknięty
Elewacja	Jedna jednostka zewnętrzna	Kilka jednostek zewnętrznych
Instalacja	Bardziej złożona	Prostsza

Rekomendacja:

• 1-2 pomieszczenia: Single-Split
• 3+ pomieszczenia, wymagania estetyczne: Multi-Split
• Krytyczne zastosowanie: Kilka Single-Split dla redundancji

Jak głośna jest klimatyzacja typu split?

Typowe wartości:

Stan pracy	Jednostka wewnętrzna	Jednostka zewnętrzna
Tryb nocny	19-22 dB(A)	40-45 dB(A)
Tryb normalny	25-35 dB(A)	45-55 dB(A)
Maksymalne obciążenie	35-45 dB(A)	55-65 dB(A)

Dla porównania:

• Szept: 30 dB(A)
• Lodówka: 35-40 dB(A)
• Normalna rozmowa: 60 dB(A)

Czy mogę całkowicie zastąpić moją gazową instalację grzewczą?

Całkowita wymiana jest możliwa przy:

• Budynku o niskim zapotrzebowaniu na ciepło (< 50 kWh/m²a)
• Multi-Split dla wszystkich pomieszczeń
• Ciepła woda przez oddzielny podgrzewacz przepływowy lub bojler z pompą ciepła

Tryb bivalentny jest bardziej sensowny przy:

• Starym budynku z wysokim zapotrzebowaniem na ciepło
• Planowanej tylko częściowej klimatyzacji
• Ciepła woda przez istniejący system grzewczy

---

Informacje dodatkowe

8.1 Zasada działania pompy ciepła powietrze-powietrze

Zasada grzania (uproszczona):

1. Jednostka zewnętrzna pobiera ciepło z powietrza zewnętrznego (nawet przy mrozie!)
2. Czynnik chłodniczy odparowuje i pobiera ciepło
3. Sprężarka spręża gaz (temperatura rośnie)
4. Jednostka wewnętrzna oddaje ciepło do powietrza w pomieszczeniu
5. Czynnik chłodniczy skrapla się i cykl zaczyna się od nowa

Zasada chłodzenia: Proces jest odwrócony: Jednostka wewnętrzna pobiera ciepło z pomieszczenia, jednostka zewnętrzna je oddaje.

8.2 Typowe wartości COP przy różnych temperaturach

Temperatura zewnętrzna	COP Ogrzewanie	Uwagi
+15°C	5,5 - 6,5	Okres przejściowy, bardzo efektywny
+7°C	4,5 - 5,5	Warunki znamionowe
+2°C	3,5 - 4,5	Typowa zima
-7°C	2,5 - 3,5	Zimna zima
-15°C	1,8 - 2,5	Bardzo zimno, efektywność spada
-20°C	1,5 - 2,0	Granica wielu urządzeń

8.3 Typy jednostek wewnętrznych w szczegółach

Jednostka ścienna (najczęstsza):

• Montaż: Na ścianie, typowo 2,2 m wysokości
• Kierunek powietrza: W dół i na boki
• Zalety: Prosta instalacja, tania
• Wady: Widoczna, możliwy przeciąg

Jednostka przypodłogowa:

• Montaż: Na podłodze, pod oknem
• Kierunek powietrza: W górę
• Zalety: Ciepło naturalnie unosi się, idealna pod oknem
• Wady: Wymaga miejsca na podłodze

Jednostka kasetonowa:

• Montaż: W suficie podwieszanym
• Kierunek powietrza: 360° w dół
• Zalety: Niewidoczna, równomierna dystrybucja
• Wady: Wymagana wysokość sufitu, droższa

Jednostka kanałowa:

• Montaż: W suficie podwieszanym lub na poddaszu
• Kierunek powietrza: Przez kanały do wylotów
• Zalety: Całkowicie niewidoczna
• Wady: Złożona instalacja, straty ciśnienia

8.4 Czynniki chłodnicze i środowisko

Aktualne czynniki chłodnicze:

Czynnik chłodniczy	GWP	Status
R410A	2.088	Zostanie wycofany (rozporządzenie F-gazowe)
R32	675	Aktualny standard
R290 (Propan)	3	Przyszłość, ale łatwopalny

GWP (Potencjał Globalnego Ocieplenia): GWP określa, jak bardzo czynnik chłodniczy przyczynia się do efektu cieplarnianego (CO2 = 1).

8.5 Normy i przepisy

• EN 14825:2022: Obliczanie SCOP/SEER dla urządzeń klimatyzacyjnych
• EN 14511:2022: Pomiar wydajności w warunkach znamionowych
• VDI 4650: Roczny współczynnik efektywności pomp ciepła
• TA Lärm: Wymagania dotyczące ochrony przed hałasem dla jednostek zewnętrznych
• Rozporządzenie F-gazowe (UE) 517/2014: Regulacje dotyczące czynników chłodniczych

---

9. Dalsze linki

• Kalkulator pomp ciepła powietrze-powietrze
• Kalkulator obciążenia grzewczego
• Kalkulator solarny
• Mapa klimatyczna BWP

---

Ostatnia aktualizacja: styczeń 2026