Kalkulator obciążenia cieplnego i zapotrzebowania na ciepło

Szybki start

Co oblicza ten kalkulator?

Kalkulator obciążenia cieplnego i zapotrzebowania na ciepło wyznacza normowe obciążenie cieplne zgodnie z PN‑EN 12831‑1 oraz roczne zapotrzebowanie na ciepło dla budynków mieszkalnych. Obciążenie cieplne określa, jaką moc grzewczą musi zapewnić instalacja, aby utrzymać wymaganą temperaturę wewnętrzną nawet przy najniższych temperaturach zewnętrznych. Zapotrzebowanie na ciepło pokazuje dodatkowo, ile energii faktycznie będzie potrzebne w ciągu roku.

Do czego potrzebne są obciążenie cieplne i zapotrzebowanie na ciepło?

• Dobór źródła ciepła: prawidłowe wymiarowanie kotła, pompy ciepła lub innego systemu grzewczego
• Dobór grzejników: sprawdzenie, czy istniejące grzejniki są wystarczające lub wymiarowanie nowych
• Optymalizacja temperatur systemowych: wyznaczenie niskich temperatur zasilania dla efektywnej pracy pompy ciepła
• Planowanie termomodernizacji: ocena wpływu działań poprawiających efektywność energetyczną na obciążenie cieplne i zapotrzebowanie na ciepło
• Szacowanie kosztów eksploatacji: na podstawie rocznego zapotrzebowania na ciepło można oszacować przyszłe koszty energii

---

Dwa tryby obliczeń

Opcja A: Uproszczone wprowadzenie danych (zalecane dla domów jednorodzinnych)

Idealne dla domów jedno- i dwulokalowych. Podają Państwo jedynie kubaturę budynku (długość, szerokość, liczba kondygnacji, kształt dachu) oraz kilka parametrów podstawowych. Kalkulator automatycznie generuje realistyczne pomieszczenia z typowymi przegrodami.

Zalety:

• ✅ Szybko: tylko 5–10 minut wprowadzania danych
• ✅ Prosto: brak konieczności szczegółowej znajomości przegród
• ✅ Automatycznie: przegrody dobierane są z katalogu na podstawie roku budowy
• ✅ Realistycznie: prawidłowo uwzględniane są wymiary netto, skosy dachowe i stropy międzykondygnacyjne

Wynik w 3 krokach:

1. Dane podstawowe projektu: wpisanie adresu → dane klimatyczne są ładowane automatycznie (temperatura obliczeniowa zewnętrzna, krotność wymian powietrza)
2. Wprowadzenie geometrii budynku w kreatorze (5 kroków):
   • Podstawy: liczba kondygnacji, piwnica, poddasze użytkowe
   • Geometria: długość, szerokość, wysokości, rodzaj dachu, kąt nachylenia
   • Okna: powierzchnia okien i rozkład według stron świata
   • Przegrody: sprawdzenie/dostosowanie współczynników U (automatycznie z katalogu)
   • Zakończenie: podsumowanie i wygenerowanie pomieszczeń
3. Oblicz i odczytaj wynik

Co jest generowane automatycznie? Dla każdej kondygnacji tworzony jest reprezentatywny pokój ze wszystkimi przegrodami:

• Ściany zewnętrzne na wszystkie 4 strony świata
• Okna zgodnie z podanym rozkładem
• Drzwi (tylko parter)
• Podłogi i stropy (z prawidłowymi współczynnikami korekcyjnymi!)
• Skosy dachowe (dla poddasza, obliczone geometrycznie)

Opcja B: Szczegółowe wprowadzanie pomieszczeń

Dla bardziej złożonych budynków lub gdy chcą Państwo zdefiniować każde pomieszczenie indywidualnie. Każde pomieszczenie jest wprowadzane osobno wraz z przegrodami (ściany, okna, drzwi itd.).

Zalety:

• ✅ Precyzja: każde pomieszczenie z indywidualną temperaturą obliczeniową
• ✅ Elastyczność: różne przegrody w różnych pomieszczeniach
• ✅ Szczegółowość: odpowiednie także dla skomplikowanych brył budynków

Ważne przy ręcznym wprowadzaniu:

• Używaj wymiarów wewnętrznych netto (bez grubości ścian)
• Powierzchnie okien i drzwi odejmij od powierzchni ścian
• Dla stropów między ogrzewanymi pomieszczeniami ustaw współczynnik korekcyjny na 0,0!

---

Kluczowe parametry wejściowe

Lokalizacja i dane klimatyczne

• Adres: Proszę podać pełny adres. Kalkulator automatycznie wyznaczy:
  • Temperaturę obliczeniową zewnętrzną (np. ok. −20°C dla Suwałk, −18°C dla Białegostoku, −16°C dla Warszawy – wartości orientacyjne)
  • Zalecaną krotność wymian powietrza (typowo 0,5 h⁻¹ dla budynków mieszkalnych bez wentylacji mechanicznej)

Dane budynku

• Rok budowy: Kluczowy dla przyjęcia współczynników U przegród

  • przed 1982 r.: wysokie współczynniki U (słaba izolacja), np. ściana zewnętrzna ok. 1,0–1,4 W/(m²·K)
  • 1999–2002: okres obowiązywania WT 1999 – średnie współczynniki U
  • od 2021 r.: aktualne Warunki Techniczne WT 2021 – niskie współczynniki U, np. ściana zewnętrzna ≤ 0,20 W/(m²·K)

• Typ budynku: Wpływa na wartości standardowe (dom jednorodzinny, wielorodzinny itd.)

Ustawienia systemu grzewczego

• Temperatura zasilania (domyślnie: 55°C)

  • 35–45°C: instalacje niskotemperaturowe (ogrzewanie podłogowe, pompy ciepła)
  • 45–65°C: instalacje średniotemperaturowe (typowe grzejniki)
  • 65–90°C: instalacje wysokotemperaturowe (stare grzejniki, instalacje grawitacyjne)
  • Wskazówka: Dla pomp ciepła warto dążyć do możliwie niskiej temperatury zasilania – poprawia to współczynnik efektywności (SCOP/JAZ).

• Różnica temperatur (tzw. „spreżenie”) (domyślnie: 10 K) między zasilaniem a powrotem

  • 5 K: duże powierzchnie grzewcze, wysoki przepływ
  • 10 K: standard dla grzejników
  • 15 K: małe powierzchnie grzewcze, niski przepływ

Współczynniki U (współczynnik przenikania ciepła)

Współczynnik U określa, ile ciepła ucieka przez daną przegrodę. Im niższy, tym lepiej!

Typowe współczynniki U – porównanie (wartości orientacyjne dla Polski):

Przegroda	przed 1982 r.	1999–2002 (WT 1999)	od 2021 r. (WT 2021 – wymagania maks.)
Ściana zewnętrzna	1,0–1,5	0,5–0,7	≤ 0,20
Okna	2,6–3,5	1,8–2,0	≤ 0,90 (Uw)
Dach/strop nad poddaszem	0,8–1,2	0,3–0,4	≤ 0,15
Płyta fundamentowa/podłoga na gruncie	0,8–1,2	0,4–0,6	≤ 0,30

Przy termomodernizacji: Proszę stosować współczynniki U po ociepleniu przegród, np. po dociepleniu ściany zewnętrznej ok. 0,20–0,25 W/(m²·K) zamiast 1,2 W/(m²·K).

---

Zrozumienie wyników

Po obliczeniach otrzymują Państwo rozbudowane wyniki w trzech zakładkach:

Zakładka 1: Obciążenie cieplne (wyniki główne)

• Q̇_trans: całkowite straty ciepła przez przenikanie przez ściany, okna, drzwi, podłogi, stropy [kW]
• Q̇_vent: całkowite straty ciepła przez wentylację i infiltrację [kW]
• Q̇_Heiz,R: obciążenie cieplne pomieszczeń – suma dla wszystkich pomieszczeń [kW]
• Q̇_Heiz,G: obciążenie cieplne budynku zgodnie z PN‑EN 12831‑1 [kW] → kluczowe do doboru mocy źródła ciepła!

Zakładka 2: Roczny przebieg zapotrzebowania na ciepło 🆕

Szczegółowa analiza rocznego zapotrzebowania na ciepło na podstawie rzeczywistych danych pogodowych (PVGIS):

• Całkowite zapotrzebowanie na ciepło: roczne zapotrzebowanie na energię do ogrzewania [kWh/rok]
• Zużycie energii elektrycznej przez pompę ciepła: szacunkowe zużycie przy JAZ (SCOP) = 3,5 [kWh/rok]
• Liczba godzin grzania w roku: ile godzin w roku instalacja pracuje w trybie grzania
• Maksymalne godzinowe zapotrzebowanie na ciepło: najwyższa wymagana moc grzewcza [kW]
• Rozkład miesięczny: zapotrzebowanie na ciepło, liczba godzin grzania i średnie temperatury zewnętrzne w poszczególnych miesiącach
• Wykres roczny: wizualizacja godzinowego/miesięcznego zapotrzebowania na ciepło

Zakładka 3: Propozycje termomodernizacji przegród 🆕

Automatyczna analiza potencjału optymalizacji:

• Potencjał oszczędności: możliwa redukcja zużycia energii i obciążenia cieplnego dla poszczególnych grup przegród
• Porównanie współczynników U: stan IST vs. wartości docelowe zgodne z aktualnymi polskimi Warunkami Technicznymi 2021
• Priorytetyzacja: wyróżnienie przegród o największym potencjale oszczędności
• Podstawa obliczeń: metoda stopniodni (tzw. metoda stopniodniowa) oraz wymagania izolacyjności z WT 2021

Dla każdej grupy przegród wyświetlane są:

• całkowita powierzchnia [m²]
• średni współczynnik U w stanie IST [W/(m²·K)]
• docelowy współczynnik U wg WT 2021 [W/(m²·K)]
• roczna oszczędność energii [kWh/rok]
• redukcja obciążenia cieplnego [kW]

Eksport do PDF 📄

Kliknięcie „Eksport pełnego raportu PDF” generuje szczegółowy raport zawierający:

• Podsumowanie wszystkich danych budynku i obciążeń cieplnych
• Szczegółowy wykaz dla każdego pomieszczenia z wyszczególnieniem przegród
• Roczny przebieg zapotrzebowania na ciepło z tabelą miesięczną
• Propozycje termomodernizacji z wartościami docelowymi wg WT 2021
• Zastrzeżenia i opis podstaw obliczeniowych

Dla każdego pomieszczenia

• Q̇_R: obciążenie cieplne pomieszczenia [kW]
• Wymagana moc: wymagana moc grzewcza grzejnika [kW]
• Moc istniejąca: faktyczna moc zainstalowanych grzejników [kW] (jeśli zostały zdefiniowane)
• Status:
  • 🟢 Wystarczająca: grzejniki są prawidłowo dobrane
  • 🔴 Zbyt mała: grzejniki mają za małą moc → pomieszczenie może się nie dogrzewać!

Obliczanie optymalnej temperatury zasilania

Kliknięcie „Oblicz optymalną temperaturę zasilania” pozwala wyznaczyć najniższą temperaturę systemową, przy której wszystkie pomieszczenia będą odpowiednio ogrzane.

Interpretacja:

• 35–55°C: ✅ Idealny zakres dla pomp ciepła (wysoki COP = niskie koszty eksploatacji)
• 55–65°C: ⚠️ Standard dla instalacji grzejnikowych; dla pomp ciepła jeszcze akceptowalne, ale na granicy opłacalności
• >65°C: ❌ Grzejniki są zbyt małe, praca pompy ciepła będzie nieefektywna → warto rozważyć powiększenie grzejników lub dołożenie ogrzewania podłogowego

„Krytyczne pomieszczenie” to pomieszczenie o najgorszym pokryciu zapotrzebowania – zbyt mały grzejnik w tym miejscu ogranicza możliwe obniżenie temperatury zasilania w całym systemie.

---

Często zadawane pytania

Dlaczego obciążenie cieplne budynku jest wyższe niż suma obciążeń cieplnych pomieszczeń?

Obciążenie cieplne budynku zawiera dodatkowy zapas zgodnie z PN‑EN 12831‑1 (m.in. na straty wentylacyjne i rozruchowe), aby uwzględnić proces dogrzewania i straty systemowe. Jest to zgodne z normą i ważne dla prawidłowego wymiarowania źródła ciepła.

Moje obciążenia cieplne są wysokie – czy to normalne?

To w dużej mierze zależy od roku budowy i standardu izolacji:

• Stary budynek (przed 1982 r., bez termomodernizacji): 80–150 W/m² powierzchni użytkowej to wartości typowe
• Standard WT 2014 / WT 2017: ok. 40–70 W/m²
• Standard zbliżony do pasywnego: <15 W/m²

Czy mogę później dodać grzejniki?

Tak. W widoku pomieszczenia można kliknąć „Dodaj grzejnik” i wybrać jego typ oraz wielkość. Kalkulator automatycznie obliczy moc istniejącą przy zadanej temperaturze zasilania.

Co oznacza „współczynnik korekcyjny”?

Współczynnik korekcyjny (f_T) uwzględnia różnicę temperatury względem pomieszczenia sąsiedniego:

• f_T = 1,0: przegroda do powietrza zewnętrznego (pełne straty ciepła)
• f_T = 0,5: przegroda do nieogrzewanej piwnicy, nieogrzewanego poddasza (ok. połowa strat)
• f_T = 0,0: przegroda między pomieszczeniami ogrzewanymi (brak strat ciepła)

Na ile dokładne są automatyczne dane klimatyczne?

Automatycznie wyznaczone wartości bazują na danych geograficznych i są dobrymi wartościami orientacyjnymi. Dla oficjalnych obliczeń normowych (np. do projektu budowlanego, audytu energetycznego czy wniosków o dofinansowanie w programach „Czyste Powietrze”, „Moje Ciepło”, „Ciepłe Mieszkanie”) należy je porównać z danymi stosowanymi w Polsce, np.:

• wytycznymi do audytów energetycznych (np. NFOŚiGW),
• opracowaniami IMGW,
• odpowiednimi załącznikami do rozporządzeń w sprawie metodologii wyznaczania charakterystyki energetycznej budynków.

---

Wskazówki dla najlepszych wyników

✅ Stosuj realistyczne dane wejściowe: warto pomierzyć budynek lub skorzystać z dokumentacji projektowej

✅ Sprawdź rok budowy: czy automatycznie dobrane współczynniki U odpowiadają rzeczywistemu standardowi? Po termomodernizacji należy je skorygować

✅ Zwracaj uwagę na współczynniki korekcyjne: stropy między ogrzewanymi pomieszczeniami zawsze z f_T = 0,0

✅ Dla pomp ciepła: skorzystaj z funkcji „Optymalna temperatura zasilania” – jeśli wynik >55°C, warto rozważyć powiększenie grzejników lub modernizację instalacji

✅ Porównuj warianty: najpierw oblicz stan IST, potem wariant po termomodernizacji → od razu widać potencjalne oszczędności

---

Przejdź do instrukcji obliczania obciążenia cieplnego z wzorami i podstawami obliczeń →

---

Dalsze artykuły

Pogłęb wiedzę, korzystając z naszych artykułów technicznych:

• Podstawy obciążenia cieplnego: co warto wiedzieć
• Współczynnik U wyjaśniony: najważniejszy parametr przegród
• Straty ciepła przez przenikanie – jak je rozumieć
• Jak ograniczyć straty ciepła przez wentylację
• Mostki cieplne – rozpoznawanie i unikanie
• Ogrzewanie podłogowe czy grzejniki?
• Jak prawidłowo interpretować wyniki obliczeń obciążenia cieplnego
• Planowanie termomodernizacji na podstawie obciążenia cieplnego

Następny krok: Korzystając z kalkulatora pomp ciepła można na podstawie wyznaczonego obciążenia cieplnego dobrać optymalną pompę ciepła. W Polsce przy projektowaniu i doborze pomp ciepła warto dodatkowo uwzględniać wytyczne programów dotacyjnych (np. „Moje Ciepło”, „Czyste Powietrze”) oraz normy serii PN‑EN 14511 i PN‑EN 14825 dotyczące parametrów pracy i efektywności pomp ciepła.