Zonnepanelen-rekenaar: verbruiksdata wetenschappelijk gevalideerd
Voor realistische berekeningen van het eigenverbruik hebt u realistische verbruiksdata nodig. We hebben onze standaardprofielen voor huishoudens getoetst aan vier wetenschappelijke studies en aan actuele stroomstatistieken voor huishoudens, en ze vervolgens aangepast.
Waarom is dat belangrijk?
De eigenverbruiksratio van een PV-installatie hangt in hoge mate af van het verbruiksprofiel. Als u het verbruik overschat, valt de berekende eigenverbruiksquote te optimistisch uit. Als u het onderschat, wordt de rendabiliteit onderschat.
Ons doel: standaardprofielen die een typisch huishouden in Nederland en Vlaanderen zo nauwkeurig mogelijk benaderen.
De geanalyseerde databronnen
We hebben vier wetenschappelijke datasets geanalyseerd die door de HTW Berlin zijn samengebracht:
1. ISFH-dataset (Niedersachsen)
| Eigenschap | Waarde |
|---|---|
| Huishoudens | 38 eengezinswoningen |
| Meetperiode | 2018-2020 |
| Resolutie | 10 seconden tot 60 minuten |
| Focus | Huishoudens met warmtepomp |
Bron: Zenodo 5642902
2. Fresh Energy / TU Berlin
| Eigenschap | Waarde |
|---|---|
| Huishoudens | 200 huishoudens |
| Meetperiode | 01/2019 - 01/2020 |
| Resolutie | 0,5 Hz (halve seconde!) |
| Bijzonderheid | NILM-apparaatdisaggregatie |
Bron: Zenodo 3855575
3. Open Power System Data (ISC Konstanz)
| Eigenschap | Waarde |
|---|---|
| Huishoudens | 6 woongebouwen |
| Meetperiode | 12/2014 - 05/2019 (4,5 jaar) |
| Resolutie | 1 minuut tot 60 minuten |
| Bijzonderheid | Incl. PV, elektrische auto, warmtepomp |
Bron: Open Power System Data
4. ECO Dataset (ETH Zürich)
| Eigenschap | Waarde |
|---|---|
| Huishoudens | 6 Zwitserse huishoudens |
| Meetperiode | 8 maanden |
| Resolutie | 1 Hz + plug-niveau |
| Bijzonderheid | Occupancy-data (bezetting) |
Bron: ETH Zürich
Vergelijking met actuele stroomstatistieken voor huishoudens
De onderzoeksdatasets leveren geen directe jaarverbruiken per huishoudgrootte. Daarom hebben we onze waarden aanvullend vergeleken met actuele statistieken over stroomverbruik van huishoudens:
- Voor Nederland baseren we ons op cijfers van het CBS en Netbeheer Nederland (gemiddeld elektriciteitsverbruik per huishouden naar woningtype en aantal personen).
- Voor Vlaanderen gebruiken we onder meer data van VREG en Fluvius over gemiddeld huishoudelijk elektriciteitsverbruik.
De onderstaande tabellen zijn afgestemd op een typisch Nederlands/Vlaams verbruiksniveau (zonder elektrische warmwaterbereiding), zodat de standaardprofielen in de rekenaar beter aansluiten op de lokale situatie.
Eengezinswoning / vrijstaande of rijwoning (zonder elektrische warmwaterbereiding)
| Personen | Referentiewaarde NL/BE* | Zonnepanelen-rekenaar (oud) | Zonnepanelen-rekenaar (nieuw) | Afwijking |
|---|---|---|---|---|
| 1 | ca. 1.800 kWh | 1.865 kWh | 1.865 kWh | +3,6% |
| 2 | ca. 2.700 kWh | 2.525 kWh | 2.685 kWh | -0,6% |
| 3 | ca. 3.500 kWh | 3.505 kWh | 3.505 kWh | +0,1% |
| 4 | ca. 3.800 kWh | 4.385 kWh | 3.895 kWh | +2,5% |
| 5+ | ca. 4.500 kWh | 5.485 kWh | 4.625 kWh | +2,8% |
* Richtwaarden op basis van gemiddelde huishoudverbruiken in Nederland (CBS/Netbeheer Nederland) en Vlaanderen (VREG/Fluvius), omgerekend naar vergelijkbare huishoudgroottes.
Appartement in meergezinsgebouw (zonder elektrische warmwaterbereiding)
| Personen | Referentiewaarde NL/BE* | Zonnepanelen-rekenaar (oud) | Zonnepanelen-rekenaar (nieuw) | Afwijking |
|---|---|---|---|---|
| 1 | ca. 1.200 kWh | 1.165 kWh | 1.165 kWh | -2,9% |
| 2 | ca. 1.900 kWh | 1.745 kWh | 1.865 kWh | -1,8% |
| 3 | ca. 2.400 kWh | 2.575 kWh | 2.575 kWh | +7,3% |
| 4 | ca. 2.600 kWh | 3.275 kWh | 2.785 kWh | +7,1% |
| 5+ | ca. 3.100 kWh | 4.155 kWh | 3.175 kWh | +2,4% |
Let op lokale regelgeving:
In zowel Nederland als Vlaanderen wordt het werkelijke jaarverbruik voor energielabels en energieprestatieberekeningen bepaald volgens nationale methodes (NTA 8800 in NL, EPB/EPC in Vlaanderen). De hier gebruikte waarden zijn representatieve gemiddelden voor PV-dimensionering en eigenverbruiksanalyse, niet de officiële rekenwaarden uit de bouwregelgeving.
Wat we hebben aangepast
De grootste correcties betroffen grotere huishoudens:
4-persoonshuishoudens
- Gaming: verbruik verlaagd van 250 naar 150 kWh (realistischere gebruiksduur)
- Droger: van 4x per week naar 3x per week
- Koken: aangepast aan typische huishoudwaarden in NL/BE
Grote gezinnen (5+ personen)
- Computer/gaming: gebruikstijden en verbruik verlaagd
- Wasmachine: van 8x naar 7x per week
- Tweede koelkast: verbruik licht verlaagd
2-persoonshuishoudens
- Vaatwasser: gebruiksfrequentie verhoogd (5x in plaats van 4x per week)
- Koken/bakken: licht verhoogd voor een realistischer totaalverbruik
Relevante normen, energieprestaties en subsidies in NL en Vlaanderen
Hoewel deze update zich richt op verbruiksprofielen, spelen lokale normen en steunmaatregelen een belangrijke rol bij de beoordeling van PV-projecten en energie-efficiëntie in gebouwen.
Nederland
- Bouw- en energienormen
- Warmteverlies- en vermogensberekeningen sluiten aan bij Europese normen zoals NEN-EN 12831 (verwarmingslast) en NEN-EN ISO 6946 (U-waarden van bouwdelen).
- De energieprestatie van gebouwen wordt bepaald volgens NTA 8800, die de oude EPC-systematiek heeft vervangen.
- Energielabel en energieprestatie
- Woningen en utiliteitsgebouwen hebben een energielabel (A++++ tot G), verplicht bij verkoop, verhuur en oplevering.
- Het label wordt berekend op basis van NTA 8800 en geregistreerd in de landelijke database van RVO.
- Subsidies en financiële stimulansen (situatie 2024/2025)
- ISDE (Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing): subsidie voor warmtepompen, zonneboilers en isolatiemaatregelen. Voor PV op woningen is sinds 2023 geen directe ISDE-subsidie meer, maar PV blijft financieel aantrekkelijk door lagere stroomrekening.
- Energiebespaarlening (Nationaal Warmtefonds): laagrentende lening voor isolatie, warmtepompen, zonnepanelen en andere maatregelen.
- Diverse gemeentelijke of regionale regelingen kunnen aanvullend beschikbaar zijn (bijv. extra subsidie op isolatie of collectieve inkoopacties).
Vlaanderen (België)
- Bouw- en energienormen
- De energieprestatie van gebouwen wordt geregeld via de EPB-regelgeving (Energieprestatie en Binnenklimaat).
- U-waarden en isolatie-eisen zijn gebaseerd op Europese normen zoals NBN EN ISO 6946; verwarmingslastberekeningen volgen o.a. NBN EN 12831.
- Energieprestatiecertificaat en labels
- Woningen krijgen een EPC-label (A+ tot F), verplicht bij verkoop en verhuur.
- De berekening gebeurt volgens de Vlaamse EPB/EPC-methodiek, beheerd door het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA).
- Subsidies en premies (situatie 2024/2025)
- Fluvius-premies voor isolatie (dak, muur, vloer), hoogrendementsbeglazing, warmtepompen en warmtepompboilers.
- Mijn VerbouwPremie: geïntegreerde premie voor renovatie en energiebesparing, waaronder isolatie en technieken.
- Premie voor zonnepanelen: de vroegere investeringspremie is afgebouwd; nieuwe installaties werken vooral met het injectietarief en een lagere stroomfactuur door eigenverbruik.
- EPC-labelpremie voor grondige energetische renovaties die het EPC-label sterk verbeteren.
Praktische betekenis voor de rekenaar:
De hier gepresenteerde verbruiksprofielen zijn afgestemd op het typische elektriciteitsverbruik van huishoudens in Nederland en Vlaanderen. Voor officiële berekeningen in het kader van NTA 8800 (NL) of EPB/EPC (VL) gelden echter specifieke rekenregels en standaardprofielen. De zonnepaneel-rekenaar is bedoeld voor economische en technische haalbaarheidsstudies, niet als vervanging van wettelijke energieprestatieberekeningen.
Conclusie
De standaardprofielen in de zonnepaneel-rekenaar benaderen nu typische huishoudens in Nederland en Vlaanderen aanzienlijk beter. De maximale afwijking ten opzichte van representatieve stroomstatistieken ligt nu onder de 8%, in plaats van eerder tot 34%.
Dat betekent voor u: nauwkeurigere prognoses van het eigenverbruik en realistischer rendementsberekeningen van uw PV-installatie.
Naar de rekenaar: Zonnepanelen-berekening starten
Bronnen
- HTW Berlin - Elektrische lastprofielen overzicht
- CBS, Netbeheer Nederland – cijfers gemiddeld elektriciteitsverbruik huishoudens
- VREG, Fluvius – gemiddeld elektriciteitsverbruik gezinnen in Vlaanderen
- Stroomverbruik particuliere huishoudens - Statistisches Bundesamt