Przewodnik po korzystaniu z kalkulatora pomp ciepła i JAZ

Witamy w naszym kalkulatorze pomp ciepła! Dzięki temu narzędziu możesz obliczyć roczny współczynnik efektywności (JAZ) swojej pompy ciepła według lokalnych norm i podjąć świadomą decyzję dotyczącą systemu grzewczego. W tym przewodniku krok po kroku wyjaśnię, jak korzystać z kalkulatora i interpretować wyniki.

---

Spis treści

1. Wprowadzenie
2. Podstawy obliczeń i wzory
3. Instrukcja krok po kroku
4. Zrozumienie wyników
5. Zapewnienie ciepłej wody i strategie podgrzewania 🆕
6. Katalog pomp ciepła vs. ręczne wprowadzanie
7. Wskazówki i najlepsze praktyki
8. Często zadawane pytania (FAQ)
9. Informacje techniczne
10. Normy i dodatkowe informacje

---

Wprowadzenie

Co to jest roczny współczynnik efektywności (JAZ)?

Roczny współczynnik efektywności (JAZ) to najważniejszy wskaźnik efektywności pomp ciepła. Określa, ile ciepła pompa ciepła wytwarza średnio w ciągu roku z jednostki energii elektrycznej.

Prosto mówiąc: JAZ wynoszący 4,0 oznacza, że pompa ciepła z 1 kWh prądu wytwarza łącznie 4 kWh ciepła – 3 kWh pochodzi z otoczenia (powietrze, grunt lub woda), 1 kWh z prądu.

JAZ = Wyprodukowane ciepło [kWh/rok] / Zużyty prąd [kWh/rok]

Co oblicza ten kalkulator?

Kalkulator pomp ciepła na podstawie Twoich danych oblicza:

• Roczny współczynnik efektywności (JAZ) według lokalnych norm
• SCOP (Sezonowy Współczynnik Efektywności) – standard europejski
• Roczne zużycie prądu na ogrzewanie i ciepłą wodę
• Koszty eksploatacji na podstawie ceny prądu
• Emisje CO₂ dla bilansu ekologicznego
• Miesięczne rozliczenie z zapotrzebowaniem na ciepło i efektywnością

Dlaczego JAZ jest tak ważny?

Kryterium	Znaczenie
Ekonomiczność	Im wyższy JAZ, tym niższe koszty prądu
Możliwość dotacji	Dotacje wymagają JAZ ≥ 3,0 (powietrze-woda) lub ≥ 3,5 (grunt/woda)
Bilans ekologiczny	Wyższy JAZ = niższe emisje CO₂
Dobór wielkości	Podstawa do prawidłowego doboru instalacji

---

Podstawy obliczeń i wzory

2.1 Podstawowa zasada obliczania JAZ według lokalnych norm

Lokalne normy definiują standardową procedurę obliczania rocznego współczynnika efektywności. Podstawowa zasada opiera się na ważonej średniej współczynników efektywności w różnych stanach pracy:

JAZ = Σ (Qi × COPi) / Σ Qi

Gdzie:

• Q_i = Zapotrzebowanie na ciepło w punkcie pracy i [kWh]
• COP_i = Współczynnik efektywności w punkcie pracy i [-]

2.2 Współczynnik efektywności (COP) przy różnych temperaturach

COP pompy ciepła zależy w dużej mierze od warunków temperaturowych. Kalkulator wykorzystuje trzy charakterystyczne punkty pracy:

Punkt pracy	Powietrze zewnętrzne	Temperatura zasilania	Znaczenie
A-7/W35	-7°C	35°C	Zimny dzień zimowy
A2/W35	+2°C	35°C	Typowy dzień grzewczy (warunki normowe)
A7/W35	+7°C	35°C	Łagodny dzień, okres przejściowy

2.3 Zależność temperatury od COP

COP maleje wraz ze wzrostem różnicy temperatur między źródłem ciepła a obiegiem grzewczym. Prosta zasada:

COP ≈ η × Th / (Th - Tc)

Gdzie:

• η = Sprawność pompy ciepła (zwykle 0,4-0,5)
• T_h = Temperatura zasilania [Kelvin]
• T_c = Temperatura źródła [Kelvin]

Praktyczna konsekwencja: Obniżenie temperatury zasilania o 5 K zwiększa COP o około 10-15%!

2.4 Obliczanie rocznego zapotrzebowania na ciepło

Kalkulator wykorzystuje metodę stopniodni, aby z normatywnego obciążenia cieplnego obliczyć roczne zapotrzebowanie na ciepło:

Q_Heiz = P_Norm × VL_h

Gdzie:

• Q_Heiz = Roczne zapotrzebowanie na ciepło [kWh/a]
• P_Norm = Normatywne obciążenie cieplne przy temperaturze projektowej [kW]
• VL_h = Godziny pełnego obciążenia [h/a]

Godziny pełnego obciążenia według standardu budynku:

Typ budynku	Godziny pełnego obciążenia [h/a]
Stary budynek (niesanowany)	2.000 - 2.200
Standard (według WT)	1.800 - 2.000
Dom niskoenergetyczny	1.600 - 1.800
Dom pasywny	1.200 - 1.500

Kalkulator domyślnie używa 1.900 godzin pełnego obciążenia, co odpowiada przeciętnemu budynkowi.

2.5 Zapotrzebowanie na ciepłą wodę użytkową

Zapotrzebowanie na ciepłą wodę oblicza się według lokalnych norm:

Q_TWW = V_Tag × ρ × c × ΔT × 365 × f_V

Gdzie:

• V_Tag = Dzienny zużycie wody [Litry]
• ρ = Gęstość wody (1 kg/L)
• c = Ciepło właściwe (1,163 Wh/kg·K)
• ΔT = Różnica temperatur (zwykle 50 K: 10°C → 60°C)
• f_V = Współczynnik strat dla magazynowania i dystrybucji (1,15)

Uproszczone:

Q_TWW [kWh/a] = Litry/dzień × 365 × 1,163 × 50 × 1,15 / 1000

2.6 Miesięczne obliczenia

Kalkulator przeprowadza miesięczne obliczenia, aby uwzględnić sezonowe wahania:

1. Temperatura zewnętrzna na miesiąc: Z danych klimatycznych (lokalizacja)
2. Stopniodni grzewcze na miesiąc: Tylko dni poniżej temperatury granicznej ogrzewania (15°C)
3. Częściowe zapotrzebowanie na ciepło: Proporcjonalnie do stopniodni grzewczych
4. COP na miesiąc: Interpolowane z danych producenta
5. Zużycie prądu na miesiąc: Zapotrzebowanie na ciepło / COP

2.7 Wpływ profilaktyki przeciw legionelli

Przy aktywowanej profilaktyce przeciw legionelli (cotygodniowe podgrzewanie do 65°C) zwiększa się zużycie prądu na ciepłą wodę:

Q_Legionellen = 52 × V_Speicher × ρ × c × ΔT_Leg

Z:

• 52 = Tygodnie w roku
• ΔT_Leg = Dodatkowe podgrzewanie (65°C - 55°C = 10 K)

---

Instrukcja krok po kroku

3.1 Zarządzanie projektem

Rozpocznij nowy projekt

Na stronie głównej masz dwie możliwości:

1. "Rozpocznij obliczenia" – Uruchamia kreator wprowadzania danych
2. Załaduj projekt – Wprowadź istniejący 5-cyfrowy klucz projektu

Edytuj istniejący projekt

1. Załaduj projekt za pomocą klucza projektu
2. Kliknij "Edytuj" w widoku wyników
3. Kreator otworzy się z wszystkimi wstępnie wypełnionymi danymi
4. Wprowadź zmiany i oblicz ponownie

3.2 Kreator Krok 1: Określenie zapotrzebowania na ciepło

Pierwszy krok określa, ile ciepła musi dostarczyć Twoja pompa ciepła.

Opcja A: Import z obliczeń obciążenia cieplnego (zalecane)

Jeśli już przeprowadziłeś obliczenia obciążenia cieplnego:

1. Wybierz "Importuj z obliczeń obciążenia cieplnego"
2. Wprowadź klucz projektu swoich obliczeń obciążenia cieplnego
3. Kalkulator automatycznie importuje:
   • Normatywne obciążenie cieplne [kW]
   • Dane lokalizacyjne (kod pocztowy, miejscowość)
   • Normatywną temperaturę zewnętrzną
   • Temperatury systemowe (jeśli zdefiniowane)

Opcja B: Ręczne wprowadzanie

Jeśli nie masz obliczeń obciążenia cieplnego:

1. Wybierz "Ręczne wprowadzanie"
2. Wprowadź normatywne obciążenie cieplne [kW]
   • Jeśli nieznane: Około 40-60 W/m² w niesanowanych budynkach, 20-40 W/m² w sanowanych
3. Wprowadź kod pocztowy
   • Kalkulator automatycznie określi miejscowość i normatywną temperaturę zewnętrzną

Określenie zapotrzebowania na ciepłą wodę

Niezależnie od źródła danych:

1. Wprowadź roczne zapotrzebowanie na ciepłą wodę [kWh/a]
   • Typowo: 1.500 - 3.000 kWh/a dla 2-4 osób
2. Lub kliknij "Oblicz" dla asystenta ciepłej wody (więcej w rozdziale 5)

3.3 Kreator Krok 2: Wybór pompy ciepła

W tym kroku wybierasz swoją pompę ciepła. Masz dwie możliwości:

Opcja A: Wybór z katalogu

1. Najpierw wybierz typ pompy ciepła:

   • Powietrze-woda – wykorzystuje powietrze zewnętrzne (najczęściej)
   • Grunt-woda – wykorzystuje ciepło ziemi (sondy lub kolektory)
   • Woda-woda – wykorzystuje wodę gruntową

2. Katalog pokazuje odpowiednie modele z:

   • Producentem i nazwą modelu
   • Mocą nominalną przy A2/W35
   • COP przy A2/W35
   • JAZ (dane producenta, jeśli dostępne)

3. Wybierz model, klikając na wiersz

Opcja B: Ręczne wprowadzanie 🆕

Jeśli Twoja pompa ciepła nie znajduje się w katalogu lub masz specyficzne wartości:

1. Wybierz "Ręczne wprowadzanie"
2. Wprowadź (opcjonalnie) producenta i model
3. Wprowadź dane dotyczące mocy:
   • Moc nominalna [kW] przy A2/W35
4. Wprowadź wartości COP:
   • COP A-7/W35 (przy -7°C) – na zimne dni
   • COP A2/W35 (przy +2°C) – wymagane, punkt normowy
   • COP A7/W35 (przy +7°C) – na łagodne dni

3.4 Kreator Krok 3: Parametry systemu

W ostatnim kroku konfigurujesz temperatury systemowe i ustawienia eksploatacyjne.

Temperatury obiegu grzewczego

Parametr	Opis	Zalecenie
Temperatura zasilania	Temperatura wody grzewczej z generatora ciepła	35°C (ogrzewanie podłogowe) / 55°C (grzejniki)
Temperatura powrotu	Temperatura powracającej wody grzewczej	Zasilanie minus 5-10 K
Różnica temperatur	Różnica zasilanie - powrót	5-10 K

Ustawienia ciepłej wody

Parametr	Opis	Zalecenie
Temperatura ciepłej wody	Temperatura w zbiorniku	55°C (minimalna według normy)
Profilaktyka przeciw legionelli	Cotygodniowe podgrzewanie do 65°C	Opcjonalne, ale zalecane

Cena prądu

Wprowadź aktualną cenę prądu (w groszach/kWh):

• Standardowy prąd domowy: około 60-75 gr/kWh
• Taryfa dla pomp ciepła: około 50-60 gr/kWh (z czasami wyłączeń)

3.5 Rozpocznij obliczenia

Po wprowadzeniu wszystkich danych kliknij "Oblicz JAZ". Kalkulator przeprowadzi następujące obliczenia:

1. Określenie rocznego zapotrzebowania na ciepło
2. Miesięczny rozkład według stopniodni
3. Interpolacja COP na każdy miesiąc
4. Obliczenie zużycia prądu
5. Analiza ekonomiczna

Wyniki zostaną wyświetlone natychmiast, a projekt zostanie automatycznie zapisany.

---

Zrozumienie wyników

Wyniki są podzielone na 6 przejrzystych zakładek, które zapewniają kompleksowy przegląd wszystkich aspektów obliczeń Twojej pompy ciepła. Na urządzeniach mobilnych możesz wygodnie nawigować między zakładkami za pomocą strzałek lub menu rozwijanego.

Przegląd zakładek

Zakładka	Zawartość
Przegląd	Najważniejsze wskaźniki na pierwszy rzut oka, ocena JAZ, przepływ energii
Roczny przebieg	Miesięczne rozliczenie, rozkład przestrzenny
Efektywność	Krzywe COP, szczegóły JAZ, wskazówki optymalizacyjne
Ekonomiczność	Koszty, amortyzacja, projekcja przepływu gotówki
Środowisko	Bilans CO₂, ekwiwalenty, scenariusze miksu energetycznego
Profesjonalista	Szczegóły techniczne dla specjalistów i instalatorów

---

4.1 Zakładka "Przegląd"

Zakładka przeglądu pokazuje najważniejsze wyniki na pierwszy rzut oka.

Kluczowe wskaźniki

Cztery duże karty wskaźników prezentują kluczowe wartości:

Wskaźnik	Opis	Jednostka
JAZ	Roczny współczynnik efektywności – Twój główny wskaźnik efektywności	[-]
Całkowite zapotrzebowanie na ciepło	Roczne zapotrzebowanie na ciepło (ogrzewanie + ciepła woda)	[kWh/a]
Całkowite zużycie prądu	Zużycie prądu przez pompę ciepła wraz z napędami pomocniczymi	[kWh/a]
Koszty prądu	Roczne koszty energii na podstawie ceny prądu	[zł/a]

Ocena JAZ z systemem sygnalizacji świetlnej

JAZ jest oceniany za pomocą kolorowego systemu sygnalizacji świetlnej:

Wartość JAZ	Ocena	Kolor	Komentarz
≥ 4,5	A+++ Doskonały	Zielony	Optymalna efektywność
≥ 4,0	A++ Bardzo dobry	Zielony	Bardzo dobra efektywność
≥ 3,5	A+ Dobry	Jasnozielony	Dobra efektywność
≥ 3,0	A Akceptowalny	Żółty	Możliwość dotacji, potencjał optymalizacji
< 3,0	B Do poprawy	Czerwony	Poniżej progu dotacji, sprawdź przyczyny

Diagram Sankeya (przepływ energii)

Diagram Sankeya wizualizuje przepływ energii przez Twoją pompę ciepła:

Prąd (wejście) ─────────┐
                        ├──► Ogrzewanie pomieszczeń (wyjście)
Ciepło z otoczenia (wejście) ───┤
                        └──► Ciepła woda użytkowa (wyjście)

• Po lewej: Wejścia – prąd i ciepło z otoczenia (powietrze/ziemia/woda)
• Po prawej: Wyjścia – ogrzewanie pomieszczeń i ciepła woda użytkowa
• Szerokość pasków: Proporcjonalna do ilości energii

Przegląd kosztów

Dodatkowe wskaźniki kosztowe:

Wskaźnik	Opis
Koszty ogrzewania na m²	Roczne koszty ogrzewania w przeliczeniu na powierzchnię mieszkalną [zł/m²/a]
Koszty zimowe	Średnie dzienne koszty w zimie (grudzień-luty) [zł/dzień]

Informacje o pompie ciepła i lokalizacji

Dwie karty informacyjne pokazują:

• Pompa ciepła: Producent, model, temperatura zasilania
• Lokalizacja: Kod pocztowy, miejscowość, województwo, normatywna temperatura zewnętrzna

---

4.2 Zakładka "Roczny przebieg"

Zakładka rocznego przebiegu pokazuje miesięczny rozkład zapotrzebowania na ciepło i zużycia prądu.

Miesięczny rozkład energii

Możesz przełączać się między widokiem diagramu a tabelą:

Widok diagramu:

• Wykres słupkowy z 12 miesiącami
• Ciemnoniebieskie słupki: Zapotrzebowanie na ciepło [kWh]
• Ciemnozielone słupki: Zużycie prądu [kWh]

Widok tabeli:

Miesiąc	Ciepło grzewcze	CWU	Całkowite	Prąd	JAZ
Styczeń	... kWh	... kWh	... kWh	... kWh	...
Luty	...	...	...	...	...
...	...	...	...	...	...

Tabela pokazuje w stopce sumy roczne i średnią JAZ.

Rozkład przestrzenny (przy imporcie obciążenia cieplnego)

Jeśli dane zostały zaimportowane z kalkulatora obciążenia cieplnego, zobaczysz dodatkowo przestrzenny rozkład energii:

• Przegląd pomieszczeń: Kolorowe pola (do 12 pomieszczeń) z:

  • Obciążeniem cieplnym [kW]
  • Udziałem w całkowitym zapotrzebowaniu [%]
  • Rocznym zapotrzebowaniem na energię [kWh]
  • Powierzchnią [m²]

• Tabela pomieszczeń: Szczegółowy miesięczny rozkład dla każdego pomieszczenia

Roczny przebieg JAZ

Dodatkowy wykres liniowy pokazuje, jak JAZ zmienia się w ciągu roku – latem wyższy (cieplejsze powietrze zewnętrzne), zimą niższy.

---

4.3 Zakładka "Efektywność"

Zakładka efektywności oferuje szczegółowy wgląd w wydajność Twojej pompy ciepła.

Rozkład JAZ

Jeśli obliczono osobno, zobaczysz:

Wskaźnik	Opis
JAZ ogrzewania	Roczny współczynnik efektywności tylko dla ogrzewania pomieszczeń
JAZ CWU	Roczny współczynnik efektywności tylko dla ciepłej wody użytkowej (niższy z powodu wyższych temperatur)

Wartości COP pompy ciepła

Trzy karty pokazują wartości COP przy różnych temperaturach zewnętrznych:

Punkt pracy	Znaczenie	Typowy COP
COP A-7/W35	Zimny dzień zimowy (-7°C)	2,0 - 3,5
COP A2/W35	Warunki normowe (+2°C) – wyróżnione	3,0 - 5,0
COP A7/W35	Łagodny dzień (+7°C)	4,0 - 6,0

Krzywa temperatury COP

Wykres liniowy pokazuje przebieg COP od -15°C do +20°C temperatury zewnętrznej:

• Oś X: Temperatura zewnętrzna [°C]
• Oś Y: COP [-]
• Punkty odniesienia: -15°C, +7°C (wyróżnione), +20°C

Miesięczna tabela JAZ

Szczegółowa tabela z:

Miesiąc	Ø Temperatura	JAZ	COP min	COP max
Styczeń	-1,2°C	2,9	2,5	3,2
...	...	...	...	...

Wskazówki dotyczące efektywności

Niebieska infobox z trzema praktycznymi wskazówkami:

1. Obniż temperaturę zasilania – Każdy stopień mniej to 2-3% więcej efektywności
2. Używaj ogrzewania podłogowego – Umożliwia najniższe temperatury zasilania
3. Regularna konserwacja – Utrzymuje optymalną wydajność

---

4.4 Zakładka "Ekonomiczność"

Zakładka ekonomiczności analizuje finansowe aspekty Twojej pompy ciepła na przestrzeni 20 lat.

Główne wskaźniki

Cztery duże karty wskaźników:

Wskaźnik	Opis
Inwestycja	Szacowane koszty zakupu [zł]
Czas amortyzacji	Lata do zwrotu kosztów w porównaniu z ogrzewaniem gazowym
Koszty prądu/rok	Roczne koszty eksploatacji [zł/a]
Oszczędność vs. gaz	Roczna oszczędność w porównaniu z ogrzewaniem gazowym [zł/a]

Rozszerzone wskaźniki finansowe

Trzy dodatkowe wskaźniki finansowe:

Wskaźnik	Opis
TCO (20 lat)	Całkowity koszt posiadania – koszty całkowite na przestrzeni 20 lat [zł]
Wartość netto (NPV)	Wartość bieżąca netto przy 3% stopie procentowej na przestrzeni 20 lat [zł]
Dynamiczna amortyzacja	Czas amortyzacji z uwzględnieniem 3% odsetek [lata]

Roczne koszty eksploatacji

Rozkład kosztów eksploatacji:

Pozycja	Wartość
Zużycie prądu	... kWh/a
Cena prądu	... gr/kWh
Roczne koszty	... zł/a

Kalendarz kosztów miesięcznych

Widok kalendarza pokazuje miesięczne koszty prądu – idealne do identyfikacji miesięcy zimowych z wyższymi kosztami.

Projekcja przepływu gotówki

Wykres słupkowy wizualizuje skumulowany przepływ gotówki na przestrzeni 16 lat:

• Czerwone słupki: Lata ujemne (przed amortyzacją)
• Zielone słupki: Lata dodatnie (po amortyzacji)
• Punkt amortyzacji: Wyróżniony na żółto

Tabela projekcji przepływu gotówki

Szczegółowy roczny rozkład:

Rok	Inwestycja	Koszty eksploatacji	Oszczędność	Netto/rok	Skumulowane	ROI
0	-15.000 zł	–	–	-15.000 zł	-15.000 zł	–
1	–	-1.200 zł	+1.800 zł	+600 zł	-14.400 zł	-4%
...	...	...	...	...	...	...

Rok amortyzacji jest zaznaczony na żółto, wszystkie lata dodatnie mają zielone tło.

Porównanie systemów grzewczych

Diagram porównawczy pokazuje roczne koszty eksploatacji różnych systemów grzewczych:

• Pompa ciepła
• Ogrzewanie gazowe
• Ogrzewanie olejowe
• Ogrzewanie na pellet

Scenariusze cen prądu

Jak zmienia się ekonomiczność przy różnych cenach prądu?

Scenariusz	Cena prądu	Roczne koszty
Tani	50 gr/kWh	... zł
Aktualny	60 gr/kWh	... zł
Drogi	75 gr/kWh	... zł

Analiza wrażliwości

Co się stanie, jeśli...?

• Cena prądu wzrośnie/spadnie?
• Koszty inwestycji będą wyższe/niższe?
• JAZ będzie lepszy/gorszy?

---

4.5 Zakładka "Środowisko"

Zakładka środowiskowa pokazuje ekologiczny bilans Twojej pompy ciepła.

Główne wskaźniki CO₂

Cztery duże karty wskaźników:

Wskaźnik	Opis
Oszczędność CO₂	Roczna oszczędność CO₂ w porównaniu z ogrzewaniem gazowym [kg/a]
Redukcja CO₂	Procentowa redukcja w porównaniu z gazem [%]
CO₂ w cyklu życia	Całkowita oszczędność na przestrzeni 20 lat [tony]
Oszczędność energii pierwotnej	Zaoszczędzona energia pierwotna [kWh/a]

Przykładowe ekwiwalenty

Trzy kolorowe pola ułatwiają zrozumienie oszczędności CO₂:

Ekwiwalent	Opis	Kolor
Zasadzonych drzew	Odpowiada wiązaniu CO₂ przez X drzew/rok	Zielony
Unikniętych km samochodowych	Odpowiada X km mniej przejechanych samochodem	Niebieski
Unikniętych km lotniczych	Odpowiada X km mniej przeleconych	Fioletowy

Porównanie emisji CO₂

Wykres słupkowy porównuje roczne emisje CO₂:

Ogrzewanie olejowe    ████████████████████  3.500 kg
Ogrzewanie gazowe     ██████████████        2.800 kg
Pompa ciepła          ████                    850 kg

Różnica między gazem a pompą ciepła to Twoja roczna oszczędność.

Scenariusze miksu energetycznego

Tabela pokazuje, jak miks energetyczny wpływa na bilans CO₂:

Miks energetyczny	Współczynnik CO₂	CO₂/rok	Opis
Miks polski	380 g/kWh	... kg	Średni miks energetyczny 2024
100% Zielona energia	40 g/kWh	... kg	Certyfikowana zielona energia
Z własną PV	20 g/kWh	... kg	Zużycie własne z instalacji PV

Scenariusz PV jest wyróżniony na zielono jako najlepsza opcja.

Bilans energii pierwotnej

Wskaźnik	Opis
Zużycie energii pierwotnej	Zużycie energii pierwotnej [kWh/a]
Oszczędność energii pierwotnej	Oszczędność w porównaniu z ogrzewaniem kopalnym [kWh/a]
Redukcja	Procentowa redukcja [%]

CO₂ w cyklu życia

Uwzględnia również:

• Emisje CO₂ przy produkcji pompy ciepła
• Typ czynnika chłodniczego i jego wpływ na klimat (GWP)

Wskazówka środowiskowa

Zielona infobox zaleca:

Kombinacja z PV: Dzięki instalacji fotowoltaicznej możesz eksploatować swoją pompę ciepła niemal bezemisyjnie! Magazyn energii zwiększa zużycie własne.

---

4.6 Zakładka "Profesjonalista"

Zakładka dla profesjonalistów jest skierowana do specjalistów, instalatorów i użytkowników zainteresowanych techniką.

Baner informacyjny

Niebieski baner wyjaśnia: "Poniższe informacje są przeznaczone dla projektantów i instalatorów."

Techniczne wskaźniki

Wskaźnik	Opis	Norma
JAZ	Roczny współczynnik efektywności według lokalnych norm	Lokalna norma
SCOP	Sezonowy COP według normy UE (jeśli dostępny)	EN 14825
Obciążenie szczytowe	Maksymalne obciążenie cieplne przy normatywnej temperaturze zewnętrznej [kW]	PN-EN 12831
Napędy pomocnicze	Zużycie prądu na pompy, sterowanie itp. [kWh/a]	–

Analiza grzałki elektrycznej (praca bivalentna)

Szczegóły dotyczące grzałki elektrycznej:

Parametr	Opis
Punkt bivalentny	Temperatura zewnętrzna, od której włącza się grzałka elektryczna [°C]
Moc grzałki	Wymagana dodatkowa moc przy temperaturze normatywnej [kW]
Zużycie energii przez grzałkę	Roczne zużycie prądu przez grzałkę [kWh/a]
Udział grzałki	Udział w całkowitym zużyciu prądu [%]

Statusboxy:

• Obciążenie cieplne budynku [kW]
• Moc pompy ciepła przy temperaturze normatywnej [kW]

Box oceny:

• Zielony: Niski udział grzałki (<5%) – optymalny
• Żółty: Akceptowalny udział (5-15%) – w porządku
• Czerwony: Wysoki udział (>15%) – zalecana większa pompa lub modernizacja budynku

Informacje o dotacjach

Informacje o dotacjach na efektywne budynki:

• Możliwość dotacji na podstawie JAZ
• Bonusy za naturalne czynniki chłodnicze
• Informacja o aktualnych stawkach dotacji

Wyjaśnienie JAZ vs. SCOP

Dwie kolumny wyjaśniają różnicę:

	JAZ	SCOP
Norma	Lokalna norma	EN 14825
Obliczenia	Specyficzne dla lokalizacji	Region klimatyczny UE
Zastosowanie	Realistyczna prognoza dla Polski	Etykieta energetyczna UE, porównanie producentów
Dokładność	Wyższa dla konkretnej lokalizacji	Lepsza do porównania produktów

Szczegóły obliczeń według lokalnych norm

Szczegóły techniczne dotyczące metodologii obliczeń:

• Używane dane klimatyczne
• Obliczenia stopniodni
• Metody interpolacji wartości COP

Symulacja czasów wyłączeń dostawcy energii

Symulacja wpływu czasów wyłączeń dostawcy energii:

• Typowe czasy wyłączeń (3× 2h dziennie)
• Wpływ na godziny pracy
• Zalecenie dotyczące wielkości zbiornika buforowego

Miesięczne dane szczegółowe

Kompleksowa tabela:

Miesiąc	Ø Temp	Ciepło grzewcze	CWU	Prąd	JAZ
Styczeń	-1,2°C	... kWh	... kWh	... kWh	2,9
...	...	...	...	...	...
Suma	–	... kWh	... kWh	... kWh	3,4

Krzywa charakterystyki budynku

Wykres liniowy pokazuje obciążenie cieplne w zależności od temperatury zewnętrznej:

• Oś X: Temperatura zewnętrzna [-15°C do +20°C]
• Oś Y: Obciążenie cieplne [kW]
• Widoczna granica ogrzewania przy ~15°C

Wykres konturowy COP (Mapa cieplna)

Mapa cieplna wizualizuje COP w zależności od:

• Temperatury zewnętrznej (oś X)
• Temperatury zasilania (oś Y)
• Skala kolorów: Niebieski (niski COP) do Zielony (wysoki COP)

Dalsze funkcje dla profesjonalistów (w planach)

Szara infobox zapowiada:

• Profil obciążenia godzinowego
• Grafiki modulacji

---

Zapewnienie ciepłej wody

Asystent ciepłej wody pomaga realistycznie określić zapotrzebowanie na ciepłą wodę użytkową – ponieważ w dobrze izolowanych domach często stanowi 30-50% całkowitego zapotrzebowania na ciepło!

5.1 Otwórz asystenta

Kliknij w kreatorze Krok 1 obok zapotrzebowania na ciepłą wodę na "Oblicz". Asystent jest podzielony na dwie przejrzyste zakładki:

• Zakładka "Zużycie" – Określenie zapotrzebowania na ciepłą wodę
• Zakładka "Czas podgrzewania" – Kiedy podgrzewać wodę? 🆕

5.2 Zakładka "Zużycie" – Liczba osób

Najważniejsze dane wejściowe! Wybierz, klikając na piktogramy osób:

Osoby	Typowe zużycie	kWh/rok
1	30-40 L/dzień	800-1.200
2	60-80 L/dzień	1.400-1.800
3	90-120 L/dzień	1.800-2.400
4	120-160 L/dzień	2.200-3.000
5+	150-200+ L/dzień	2.800-4.000+

5.3 Zachowanie podczas kąpieli

Jak intensywnie kąpią się mieszkańcy?

Opcja	Opis	Współczynnik
Osobiste 🚿	Krótkie kąpiele	0,7×
Normalne 🚿🚿	Średnie	1,0×
Dużo 🚿🚿🚿	Długie kąpiele	1,4×

5.4 Użycie wanny

Opcja	Opis	Dodatek
Nigdy 🛁❌	Brak wanny	0 L/dzień
Rzadko 🛁	1-2× w tygodniu	+3 L/dzień
Regularnie 🛁💧	Prawie codziennie	+10 L/dzień

5.5 Zmywarka

Czy gospodarstwo domowe ma zmywarkę?

• Tak: Zmniejsza zapotrzebowanie na ciepłą wodę (brak mycia ręcznego)
• Nie: +5 L/osoba/dzień na mycie ręczne

5.6 Zakładka "Czas podgrzewania" – Strategie przygotowania 🆕

W drugiej zakładce możesz wybrać, kiedy podgrzewać ciepłą wodę. Ma to bezpośredni wpływ na efektywność pompy ciepła!

Dostępne strategie

Strategia	Opis	Korzyść efektywności
⏰ Ciągłe utrzymywanie ciepła	Zbiornik jest utrzymywany w temperaturze przez całą dobę	Referencja
☀️ Jednorazowe podgrzewanie dziennie	Podgrzewanie o stałej godzinie	+5-15%
🌅🌆 Dwukrotne podgrzewanie dziennie	Podgrzewanie rano i wieczorem	+3-8%
🌞 Optymalizacja solarna (południe)	Podgrzewanie 10-15 dla maksymalnego wykorzystania PV	+10-20%
🌙 Nocna praca	Podgrzewanie nocą (22-6) przy taryfie nocnej	−5-15%

Strategie w szczegółach

☀️ Jednorazowe podgrzewanie dziennie Idealne dla większości gospodarstw domowych. Wybierz czas podgrzewania 11-14, kiedy temperatura zewnętrzna jest najwyższa. Zbiornik utrzymuje ciepło do następnego dnia.

🌅🌆 Dwukrotne podgrzewanie dziennie Dobre dla gospodarstw z dużym zużyciem rano i wieczorem. Przykład: 6:00 (przed prysznicem) i 18:00 (przed kolacją).

🌞 Optymalizacja solarna Idealne dla gospodarstw z fotowoltaiką! Podgrzewanie odbywa się automatycznie między 10-15, kiedy:

• Instalacja PV produkuje prąd
• Temperatura zewnętrzna jest najwyższa

🌙 Nocna praca Tylko sensowne przy specjalnej taryfie nocnej (HT/NT). Efektywność jest niższa (niższa temperatura zewnętrzna), ale może być skompensowana niższą ceną prądu.

Indywidualny wybór czasu

Przy strategiach "Jednorazowe podgrzewanie" i "Dwukrotne podgrzewanie" możesz wybrać dokładną godzinę:

• Pierwszy czas podgrzewania: Wybór z listy rozwijanej od 00:00 do 23:00
• Drugi czas podgrzewania: (tylko przy "Dwukrotne podgrzewanie")

Zalecane czasy:

• 🌡️ Optymalny: 11:00 - 14:00 (najcieplejsza pora dnia)
• ☀️ Z PV: 10:00 - 15:00 (największe nasłonecznienie)
• ❄️ Unikaj: 22:00 - 06:00 (najzimniejsza pora)

5.7 Wynik i dostosowanie

Asystent zawsze pokazuje na górze:

• Obliczone zapotrzebowanie [kWh/a] – na podstawie Twoich danych
• Dzienne zużycie [Litry] – do sprawdzenia wiarygodności
• Na osobę/dzień [Litry] – powinno wynosić 30-50 L

5.8 Wyświetlanie efektywności w zakładce

W zakładce "Czas podgrzewania" zobaczysz odznakę efektywności, gdy tylko wybierzesz inną strategię niż "Ciągłe utrzymywanie ciepła". Pokazuje ona oczekiwaną poprawę efektywności (lub pogorszenie przy pracy nocnej).

5.9 Profil CWU jest zapisywany

Pełny profil ciepłej wody jest zapisywany z projektem:

• Liczba osób i zachowanie podczas kąpieli
• Użycie wanny i zmywarki
• Strategia przygotowania i czasy podgrzewania 🆕

Przy ponownym ładowaniu możesz bezpośrednio dostosować wszystkie ustawienia, bez konieczności ponownego wprowadzania wszystkiego.

---

Katalog pomp ciepła

6.1 Wybór z katalogu

Katalog pomp ciepła zawiera aktualne modele renomowanych producentów z potwierdzonymi danymi dotyczącymi wydajności.

Wyświetlane informacje:

• Producent – np. Buderus, Viessmann, Stiebel Eltron
• Model – Pełna nazwa typu
• Moc – Nominalna moc cieplna przy A2/W35 [kW]
• COP – Współczynnik efektywności przy A2/W35
• JAZ – Dane producenta (jeśli dostępne)

Filtracja według typu:

• Powietrze-woda (PowietrzeWoda) – Powietrze zewnętrzne jako źródło ciepła
• Grunt-woda (GruntWoda) – Grunt przez sondy/kolektory
• Woda-woda (WodaWoda) – Woda gruntowa

6.2 Ręczne wprowadzanie 🆕

Dla pomp ciepła, które nie znajdują się w katalogu, użyj ręcznego wprowadzania:

Wymagane dane

Pole	Opis	Typowe wartości
Moc nominalna A2/W35	Moc cieplna przy warunkach normowych	4-20 kW
COP A2/W35	Współczynnik efektywności przy +2°C zewnętrznej / 35°C zasilania	3,0-5,0

Opcjonalne dane (zalecane)

Pole	Opis	Typowe wartości
Producent	Nazwa producenta	np. "Vaillant"
Model	Nazwa typu	np. "aroTHERM plus 75"
COP A-7/W35	Współczynnik efektywności przy -7°C	2,0-3,5
COP A7/W35	Współczynnik efektywności przy +7°C	4,0-6,0

6.3 Prawidłowa interpretacja wartości COP

Wartości COP w karcie technicznej odnoszą się do standardowych warunków testowych według EN 14511:

Notacja: A/W lub B/W
A = Air (powietrze), B = Brine (solanka), W = Water (zasilanie)
Liczba = Temperatura w °C

Przykłady:

• A2/W35 = Powietrze zewnętrzne 2°C, zasilanie 35°C
• A-7/W55 = Powietrze zewnętrzne -7°C, zasilanie 55°C
• B0/W35 = Solanka 0°C, zasilanie 35°C

---

Wskazówki i najlepsze praktyki

7.1 Wybierz optymalną temperaturę zasilania

Temperatura zasilania to najważniejszy czynnik wpływający na wysoki JAZ:

System	Zalecana temperatura zasilania	Korzyść JAZ
Ogrzewanie podłogowe	30-35°C	⭐⭐⭐ Optymalny
Ogrzewanie ścienne	35-40°C	⭐⭐ Bardzo dobry
Grzejniki dużej powierzchni	40-50°C	⭐ Dobry
Standardowe grzejniki	50-60°C	Akceptowalny
Stare grzejniki	>60°C	⚠️ Krytyczny

Wskazówki optymalizacyjne:

1. Wymień grzejniki na większe → możliwa niższa temperatura zasilania
2. Przeprowadź hydrauliczne zrównoważenie
3. Optymalizuj regulację pomieszczeń
4. Dostosuj krzywą grzewczą (obniżenie przy łagodnych temperaturach zewnętrznych)

7.2 Wybierz optymalne źródło ciepła

Źródło ciepła	Zalety	Wady	Typowy JAZ
Powietrze	Tanie, proste	Niższa efektywność zimą	2,8-3,5
Grunt (kolektor)	Stabilna temperatura	Duża powierzchnia potrzebna	3,5-4,2
Grunt (sonda)	Kompaktowe, efektywne	Droższe, wymaga zgody	3,8-4,5
Woda gruntowa	Najwyższa efektywność	Wymaga zgody, jakość wody	4,2-5,0

7.3 Zwróć uwagę na dobór wielkości

7.4 Efektywne przygotowanie ciepłej wody

Działanie	Oszczędność	Nakład
Obniżenie temperatury ciepłej wody do 50°C	10-15%	Niski
Pompa cyrkulacyjna z czasomierzem	5-10%	Niski
Podgrzewacz przepływowy na szczytowe zapotrzebowanie	Zmienna	Średni
Kombinacja z instalacją solarną	50-70% CWU	Wysoki

7.5 Planuj monitorowanie

Po instalacji regularnie sprawdzaj:

• Licznik prądu dla pompy ciepła (zalecany osobny licznik)
• Licznik ciepła (często wymagany przy dotacjach)
• Godziny pracy i starty sprężarki

Sprawdź rzeczywisty JAZ:

JAZ_real = Licznik ciepła [kWh] / Licznik prądu [kWh]

---

Często zadawane pytania (FAQ)

Jaka jest różnica między COP a JAZ?

Cecha	COP	JAZ
Warunki pomiaru	Test laboratoryjny, określone temperatury	Rzeczywiste warunki przez 1 rok
Okres	Chwila	Średnia roczna
Miarodajność	Porównanie w warunkach normowych	Rzeczywista efektywność
Typowa wartość	3,5-5,0 (przy A2/W35)	2,8-4,5 (cały rok)

JAZ jest zawsze niższy niż najlepszy COP, ponieważ uwzględnia również zimne dni, przygotowanie ciepłej wody i procesy odszraniania.

Dlaczego mój obliczony JAZ jest niższy niż podany przez producenta?

Możliwe przyczyny:

1. Wyższa temperatura zasilania – Producent często podaje JAZ przy 35°C
2. Chłodniejsza lokalizacja – Twoja normatywna temperatura zewnętrzna jest niższa
3. Wysoki udział CWU – Wysokie zapotrzebowanie na ciepłą wodę obniża całkowity JAZ
4. Profilaktyka przeciw legionelli – Cotygodniowe podgrzewanie do 65°C obniża efektywność

Jaką temperaturę zasilania potrzebuję dla grzejników?

To zależy od wielkości grzejników:

• Wystarczająco duże (zamiana 1:1): 50-55°C
• Przewymiarowane (np. po wymianie okien): 40-45°C możliwe
• Niedowymiarowane: >60°C potrzebne → Zalecana wymiana

Skorzystaj z naszego kalkulatora obciążenia cieplnego, aby obliczyć optymalną temperaturę zasilania!

Czy pompa ciepła opłaca się przy grzejnikach?

Tak, jeśli:

• Możliwa temperatura zasilania ≤55°C
• Realistyczny JAZ ≥ 3,0
• Cena prądu ≤ 60 gr/kWh
• Alternatywnie: Stary i nieefektywny kocioł gazowy

Nie, jeśli:

• Wymagana temperatura zasilania >60°C
• Grzejniki znacznie niedowymiarowane
• Brak możliwości zwiększenia powierzchni grzewczej

Jak dokładna jest prognoza JAZ?

Przy poprawnych danych wejściowych (szczególnie wartości COP i temperatura zasilania) odchylenie wynosi zazwyczaj ±10-15% w porównaniu z rzeczywistą eksploatacją.

Czynniki, które nie są uwzględniane:

• Zachowanie użytkowników (wietrzenie, fazy obniżenia)
• Procesy odszraniania (przy pompach powietrze-woda zimą)
• Straty regulacyjne
• Straty zbiornika buforowego

Jakie JAZ potrzebuję do dotacji?

Stan na 2024 (BEG):

• Pompy powietrze-woda: JAZ ≥ 3,0
• Pompy grunt-woda: JAZ ≥ 3,5
• Pompy woda-woda: JAZ ≥ 3,5
• Naturalne czynniki chłodnicze: Bonus (R290 Propan, R744 CO₂)

---

Informacje techniczne

9.1 Zasada działania pomp ciepła

Pompa ciepła działa jak "odwrócona lodówka":

1. Parownik: Czynnik chłodniczy pobiera ciepło z otoczenia (powietrze/solanka/woda)
2. Sprężarka: Czynnik chłodniczy jest sprężany → Temperatura rośnie
3. Skraplacz: Ciepło jest oddawane do wody grzewczej
4. Zawór rozprężny: Ciśnienie jest obniżane → Cykl zaczyna się od nowa

Ciepło z otoczenia (3 części) + Prąd (1 część) = Ciepło grzewcze (4 części)
→ COP = 4

9.2 Typowe wskaźniki według źródła ciepła

Pompa ciepła powietrze-woda

Parametr	Typowa wartość
Temperatura źródła	-15°C do +35°C
Zakres mocy	3-20 kW
COP A2/W35	3,2-4,5
JAZ	2,8-3,8
Poziom hałasu	45-65 dB(A)

Pompa ciepła grunt-woda

Parametr	Typowa wartość
Temperatura źródła	-5°C do +15°C
Temperatura gruntu	8-12°C (cały rok)
COP B0/W35	4,0-5,5
JAZ	3,5-4,5
Długość sondy	80-120 m na odwiert
Powierzchnia kolektora	20-30 m² na kW

Pompa ciepła woda-woda

Parametr	Typowa wartość
Temperatura źródła	7-12°C
Minimalny przepływ	2,5 m³/h na kW
COP W10/W35	5,0-6,5
JAZ	4,2-5,2
Głębokość studni	6-15 m

9.3 Wpływ temperatury zasilania na COP

Poniższa tabela pokazuje typowe wartości COP pompy ciepła powietrze-woda:

Temp. zewnętrzna	Zasilanie 35°C	Zasilanie 45°C	Zasilanie 55°C
-7°C	2,8	2,3	1,9
2°C	3,8	3,1	2,5
7°C	4,6	3,8	3,0

Wniosek: COP spada przy:

• Niższej temperaturze zewnętrznej (→ mniej dostępnego ciepła z otoczenia)
• Wyższej temperaturze zasilania (→ większy skok wymagany)

9.4 Miesięczne temperatury zewnętrzne (Polska)

Kalkulator wykorzystuje specyficzne dla lokalizacji dane klimatyczne. Jako odniesienie typowe wartości średnie:

Miesiąc	Średnia temp.	Stopniodni grzewcze
Styczeń	-0,5°C	ok. 620
Luty	0,5°C	ok. 550
Marzec	4,0°C	ok. 500
Kwiecień	8,0°C	ok. 360
Maj	13,0°C	ok. 220
Czerwiec	16,0°C	ok. 60
Lipiec	18,0°C	ok. 0
Sierpień	17,5°C	ok. 0
Wrzesień	14,0°C	ok. 60
Październik	9,0°C	ok. 340
Listopad	4,0°C	ok. 480
Grudzień	1,0°C	ok. 590
Łącznie	8,7°C	ok. 3.780 Kd

---

Normy i dodatkowe informacje

10.1 Relewantne normy i wytyczne

Norma	Zawartość
Lokalna norma	Obliczanie rocznego współczynnika efektywności (JAZ) – Metoda skrócona
PN-EN 14511	Testowanie pomp ciepła (określanie COP)
PN-EN 14825	Testowanie pomp ciepła – Obliczanie SCOP
PN-EN 12831	Obliczanie obciążenia cieplnego
Lokalna norma	Zapotrzebowanie na ciepłą wodę
Lokalna norma	Higiena wody pitnej (legionella)
WT 2024	Warunki techniczne – Wymagania

10.2 Dodatkowe linki

• [Klimatyczna mapa Polski