Een warmtepomp voor een eengezinswoning kost in 2026 doorgaans tussen 27.000 en 50.000 € (incl. btw en installatie). Dankzij nationale en regionale subsidies dalen de netto-investeringen in Nederland en Vlaanderen vaak naar ongeveer 15.000 tot 30.000 €. De exacte kosten hangen af van het type warmtepomp, de ontsluiting van de warmtebron en de situatie in het gebouw.

Dit artikel splitst alle kostenposten uit: van de kale toestelkosten via installatie en bronontsluiting tot de jaarlijkse verbruikskosten. Daarnaast laat een 20-jaarsvergelijking zien hoe een warmtepomp zich financieel verhoudt tot gas- en oliegestookte verwarmingssystemen.

Let op landenspecifieke verschillen:
De genoemde bedragen zijn indicatieve bandbreedtes voor Nederland en Vlaanderen in 2026, gebaseerd op marktprijzen, offertes van installateurs en actuele subsidievoorwaarden (ISDE, Mijn VerbouwPremie, federale en lokale steun).

Aanschafkosten per type warmtepomp

De investeringskosten verschillen sterk per warmtebron. Lucht/water-warmtepompen zijn het goedkoopst, omdat er geen boringen of uitgebreide grondwerken nodig zijn. Bodem- en grondwaterwarmtepompen zijn duurder door boringen of graafwerken.

Type warmtepomp	Toestelkosten	Totale kosten incl. installatie
Lucht/water	8.000–16.000 €	27.000–40.000 €
Brine/water (horizontale collector)	12.000–15.000 €	35.000–45.000 €
Brine/water (verticale bodemsonde)	12.000–15.000 €	40.000–50.000 €
Water/water	9.000–12.000 €	40.000–50.000 €

De bandbreedte binnen één type komt door verschillende vermogensklassen (ca. 6 tot 16 kW), merken, geluidsniveaus en regionale prijsverschillen. In stedelijke gebieden liggen de arbeidskosten vaak hoger dan in landelijke regio’s. Grote landelijke aanbieders bieden soms pakketprijzen die onder de offertes van lokale installateurs liggen – meestal met minder maatwerk in ontwerp en begeleiding.

Installatiekosten in detail

De toestelkosten vormen slechts een deel van de totale investering. Een aanzienlijk deel gaat naar installatie en ontsluiting van de warmtebron.

Typische onderdelen van de installatiekosten:

• Demontage oude installatie: 500–1.500 € (afhankelijk van complexiteit en afvoer)
• Hydraulische aansluiting: 1.500–3.000 € (leidingen, pompen, afsluiters, inpassing in bestaande installatie)
• Elektrische aansluiting: 800–2.000 € (voedingskabel, zekeringen, eventueel driefasen-aansluiting, aanpassing meterkast)
• Fundering of wandconsole voor buitendeel: 500–1.500 €
• Inbedrijfstelling en inregeling: 300–600 €

Bij bodem- en grondwaterwarmtepompen komen de bronkosten erbij:

• Bodemcollectoren (horizontale collectoren): 2.000–5.000 € – ca. 40 tot 60 €/m² uitgevoerde collectoroppervlakte. Afhankelijk van de warmtebehoefte is 200 tot 400 m² tuinoppervlak nodig.
• Bodemsondes (verticale boringen): 6.000–18.000 € – ca. 50 tot 100 €/boormeter. Voor een eengezinswoning is meestal 80 tot 150 m boorlengte nodig.
• Grondwaterbronnen (water/water): 4.000–7.000 € – twee boringen (win- en retourput) met ca. 100 tot 150 €/m.

Verbruikskosten: stroom en onderhoud

De jaarlijkse kosten van een warmtepomp bestaan uit elektriciteitsverbruik en onderhoud. Beide liggen meestal duidelijk onder de brandstofkosten van een gas- of olie-installatie.

Stroomkosten berekenen

De jaarlijkse stroomkosten kunnen eenvoudig worden geschat:

Jaarlijkse stroomkosten = warmtebehoefte ÷ JAZ × stroomprijs

Een eengezinswoning met 20.000 kWh warmtebehoefte (verwarming en warm tapwater) en een lucht/water-warmtepomp met een seizoensrendement (JAZ) van 3,5 verbruikt ongeveer 5.714 kWh elektriciteit per jaar. Bij een warmtepomptarief van 0,27 €/kWh resulteert dat in jaarlijkse kosten van circa 1.540 €.

De stroomprijs heeft grote invloed op de rendabiliteit. Met een eigen pv-installatie dalen de verbruikskosten aanzienlijk:

Stroombron	Prijs per kWh	Jaarlijkse kosten (bij 5.714 kWh)
Speciaal warmtepomptarief / dubbeltarief	0,27 €	1.543 €
Standaard huishoudstroom	0,36 €	2.057 €
PV-eigenverbruik (opwek-kostprijs)	0,10–0,15 €	571–857 €

Nederland:

• Warmtepompen vallen onder de NTA 8800 voor de bepaling van de energieprestatie (BENG-eisen).
• De netto energievraag en het primair fossiel energiegebruik bepalen de Energieprestatie-indicator (EP) en daarmee het energielabel.
• Een goed ontworpen warmtepomp met lage aanvoertemperaturen verbetert de BENG-score en het energielabel aanzienlijk.

Vlaanderen:

• De energieprestatie wordt bepaald volgens EPB-regelgeving en NBN EN ISO 52016/NBN EN 12831.
• Warmtepompen tellen mee voor het EPC-label en kunnen verplicht zijn om aan de BEN- of E-peil-eisen te voldoen bij nieuwbouw en ingrijpende renovatie.

Onderhoudskosten

Warmtepompen zijn relatief onderhoudsarm. Een jaarlijkse inspectie kost doorgaans 150 tot 250 € – minder dan bij gas- of olie-installaties, omdat er geen schoorsteenveger nodig is en er geen verbrandingsafstelling plaatsvindt. De besparing ten opzichte van een gasketel ligt rond 80 €/jaar.

Bij moderne systemen is bijvullen van koudemiddel zelden nodig. Als het toch moet, liggen de kosten meestal tussen 200 en 400 €. Veel fabrikanten geven 5 tot 10 jaar garantie op de compressor, vaak verlengbaar via onderhoudscontract.

Subsidies 2026: nationale en regionale steun

In plaats van de Duitse BEG- en BAFA-subsidies gelden in Nederland en België eigen steunregelingen. Deze maken warmtepompen financieel aantrekkelijk, maar de systematiek verschilt per land.

Nederland: ISDE en aanvullende regelingen

De belangrijkste regeling voor particulieren is de Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE).

• ISDE warmtepomp (RVO):

  • Subsidiebedrag afhankelijk van type en vermogen, typisch 2.000–4.000 € voor een lucht/water-warmtepomp en 3.000–5.100 € voor bodemgebonden systemen (indicatieve bedragen 2025/2026).
  • Alleen toestellen op de RVO-apparatenlijst komen in aanmerking.
  • Minimaal vereist seizoensrendement (SCOP) en energielabel.
  • Geldig voor bestaande bouw én nieuwbouw (mits niet aangesloten op gas).

• Aanvullende steun (gemeenten/provincies/netbeheerders):

  • Sommige gemeenten bieden extra subsidies of leningen (bijv. via het Nationaal Warmtefonds of lokale duurzaamheidsleningen).
  • In combinatie met isolatiemaatregelen kan de totale steun oplopen tot 30–40 % van de investeringskosten.

Belangrijk verschil met Duitsland:
In Nederland is de subsidie een vast bedrag per kW en type warmtepomp, geen percentage van de totale kosten. De effectieve subsidiepercentages liggen daardoor vaak tussen 10 en 30 %.

Vlaanderen (België): Mijn VerbouwPremie en andere steun

In Vlaanderen zijn de belangrijkste steunmaatregelen:

• Mijn VerbouwPremie – Verwarming (warmtepomp):

  • Premiebedrag afhankelijk van type warmtepomp en inkomenscategorie (laag, midden, hoog).
  • Voor een lucht/water-warmtepomp: typisch 1.500–3.000 €.
  • Voor bodem- of water/water-warmtepompen: vaak 2.500–4.000 € of meer.
  • Maximale premiepercentages kunnen voor lage inkomens oplopen tot 50 % van de factuur (met plafonds per categorie).
  • Installatie moet voldoen aan de technische eisen van Fluvius en Europese ecodesignregels.

• Fluvius-premies en EPC-labelpremie:

  • Extra premies mogelijk bij combinatie met isolatie of bij het verbeteren van het EPC-label (bijv. van label E/F/G naar A/B/C).
  • Voor ingrijpende energetische renovaties bestaan bijkomende voordelen (verlaagd kadastraal inkomen, registratierechtenkorting).

Belangrijk verschil met Duitsland:
In Vlaanderen zijn de premies inkomensafhankelijk en gekoppeld aan het type gebouw en EPC-label. Er is geen uniforme 70 %-subsidie zoals in de Duitse BEG, maar bij lage inkomens kan de totale steun in de buurt van 40–50 % van de investeringskosten komen.

Rekenvoorbeeld (Nederland, ISDE)

Een gezin vervangt een 20 jaar oude gasketel door een lucht/water-warmtepomp met totale kosten van 30.000 €. De warmtepomp staat op de ISDE-lijst met een subsidie van 3.000 €.

• ISDE-subsidie: 3.000 €
• Eventuele gemeentelijke subsidie (bijv. 1.000 €): 1.000 €
• Totale subsidie: 4.000 €

De netto-investering daalt naar 26.000 €. Bij combinatie met isolatiemaatregelen (ook ISDE) kan de totale steun nog hoger uitvallen.

Rekenvoorbeeld (Vlaanderen, Mijn VerbouwPremie)

Een eigenaar van een bestaande woning installeert een bodemgebonden warmtepomp voor 40.000 €. Het huishouden valt in de middelste inkomenscategorie.

• Mijn VerbouwPremie warmtepomp (indicatief): 3.500 €
• Extra premie via Fluvius (bij EPC-verbetering): 1.000 €
• Totale premie: 4.500 €

De netto-investering komt dan uit op 35.500 €. Bij lage inkomens en combinatie met isolatie kan de steun hoger zijn.

20-jaarsvergelijking van totale kosten

De hogere initiële investering van een warmtepomp wordt gecompenseerd door lagere verbruikskosten en stijgende CO₂-prijzen op fossiele brandstoffen. Een vergelijking over 20 jaar geeft een realistischer beeld van de werkelijke kosten.

Verwarmingssysteem	Aanschaf	Subsidie	Jaarlijkse kosten	TCO over 20 jaar
Warmtepomp	30.000 €	–4.000 €	1.700 €	60.000 €
Gasketel	11.000 €	–	2.400 €	59.000 €
Olieketel	12.000 €	–	2.600 €	64.000 €

De jaarlijkse kosten van de gasketel bevatten al de CO₂-heffing en energiebelastingen, die naar verwachting verder zullen stijgen. Over 20 jaar kan de extra belasting op gas in Nederland en België enkele duizenden euro’s bedragen. Daarnaast worden in beide landen steeds strengere eisen gesteld aan fossiele verwarmingssystemen:

• Nederland:

  • Nieuwbouw moet sinds 2018 in principe aardgasvrij zijn (BENG-eisen, Wet voortgang energietransitie).
  • Gemeenten kunnen wijken aanwijzen die van het gas af gaan; op termijn kan aansluiting op gasnetten worden beëindigd.

• Vlaanderen:

  • Bij nieuwbouw en ingrijpende renovatie gelden strenge EPB-eisen en wordt het gebruik van fossiele ketels ontmoedigd.
  • Vanaf 2026 wordt de installatie van nieuwe stookolieketels in slecht geïsoleerde woningen sterk beperkt.

De warmtepomp bespaart ten opzichte van gas over 20 jaar in dit voorbeeld ongeveer 0–5.000 €, ten opzichte van olie circa 4.000 €. Bij combinatie met een pv-installatie dalen de jaarlijkse verbruikskosten naar ongeveer 800–1.000 €/jaar, waardoor de warmtepomp duidelijk voordeliger wordt dan fossiele systemen.

Vaak vergeten bijkomende kosten

• Energieadviseur / EPB-/NTA 8800-berekening: 400–800 €
  • Nederland: voor een goed ontwerp en eventueel verplicht energielabel (NTA 8800).
  • Vlaanderen: EPB-verslaggever en EPC-berekening.
• Buffervat (300–500 liter): 1.000–2.500 €
  • Niet altijd nodig, maar vaak aanbevolen bij ongunstige afgiftesystemen of bij netbeheerders met stuursignalen.
• Aanpassing afgiftesysteem: 500–5.000 €
  • Vloerverwarming of lage-temperatuurradiatoren, grotere radiatoren, inregelen van het systeem.
• Hydraulische inregeling / waterzijdig inregelen: 500–2.000 €
  • In Nederland en Vlaanderen aanbevolen of vereist om de berekende energieprestatie (BENG/EPB) te halen.
• Aanpassing meterkast en extra elektriciteitsgroep: 300–1.000 €
• Vergunningen voor boringen of grondwaterwinning: 200–700 €

Deze bijkomende kosten kunnen oplopen tot 2.000 à 8.000 €. Het is verstandig ze vooraf mee te nemen in de budgettering om verrassingen te voorkomen.

Normen, energieprestatie en labels

Voor ontwerp, dimensionering en beoordeling van warmtepompen gelden in Nederland en België grotendeels dezelfde Europese normen als in Duitsland, maar de nationale implementatie verschilt.

• Warmteverliesberekening:

  • Duitsland: DIN EN 12831
  • Nederland: NEN 12831 (Nederlandse implementatie van EN 12831) en NTA 8800 voor de totale energieprestatie.
  • Vlaanderen: NBN EN 12831 in combinatie met EPB-rekenmethodiek.

• U-waarde en isolatie:

  • Europese basis: EN ISO 6946
  • Nederland: NEN 1068 en NTA 8800 bepalen de Rc- en U-waarden en minimale isolatieniveaus (BENG-eisen).
  • Vlaanderen: NBN B 62-002 en EPB-software gebruiken EN ISO 6946 voor U-waarde-berekeningen; minimale U-waarden zijn vastgelegd in de EPB-eisen.

• Warmtepompstandaarden:

  • Duitsland: VDI 4650/4645
  • Nederland & Vlaanderen: er is geen directe VDI-equivalent, maar ontwerp en prestatiebeoordeling volgen o.a. EN 14511, EN 14825 (SCOP, seizoensrendement) en EN 15450 (ontwerp van warmtepompsystemen).
  • In Nederland wordt voor energieprestatieberekeningen de NTA 8800 gebruikt; in Vlaanderen de EPB-rekenmethodiek.

• Energielabels en certificaten:

  • Nederland:
  • Woningen krijgen een Energielabel volgens NTA 8800 (klassen A++++ tot G).
  • Bij verkoop of verhuur is een geldig energielabel verplicht.
  • Warmtepompen verbeteren de EP-indicator en daarmee het label.
  • Vlaanderen:
  • Woningen krijgen een EPC-label (A tot F/G).
  • EPC is verplicht bij verkoop en verhuur; slechte labels kunnen aanleiding zijn voor renovatieverplichtingen.
  • Warmtepompen dragen sterk bij aan labelverbetering, vooral in combinatie met isolatie.

Conclusie

---

Overzicht van deze serie

1. Warmtepomp: de complete gids – overzicht en introductie
2. De omgekeerde koelkast: hoe werkt een warmtepomp? – fysische basis
3. De componenten: warmtewisselaar, compressor en expansieventiel – componenten in detail
4. Kengetallen en dimensionering – COP, JAZ, ontwerp
5. Bedrijfsmodi: monovalent, bivalent en hybride – bedrijfswijzen uitgelegd
6. Typen warmtepompen en de ideale combinatie met zonne-energie – typen & combinatie met pv
7. SCOP uitgelegd: efficiëntie van warmtepompen beoordelen – seizoensgebonden rendement
8. Kosten warmtepomp: aanschaf, installatie en verbruik – u bent hier

Dit is ook interessant

Warmtepompvermogen berekenen · SCOP uitgelegd · Warmtepomp gids

Bronnen

• RVO: Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE)
• Rijksoverheid: BENG-eisen en aardgasvrije nieuwbouw
• Vlaanderen: Mijn VerbouwPremie – verwarming en warmtepompen
• Fluvius: Premies voor warmtepompen en EPC-labelpremie
• NTA 8800: Energieprestatie van gebouwen – bepalingsmethode
• EPB Vlaanderen: Energieprestatieregelgeving

---

Nu uw verbruikskosten berekenen

Met onze gratis warmtepomp-calculator bepaalt u de seizoensgebonden prestatie (JAZ) en de verbruikskosten voor uw specifieke situatie op basis van de Europese norm EN 14825 (vergelijkbaar met VDI 4650).

→ Naar de warmtepomp-calculator